- храсцы-цоў-цом, мн.ч.,предл.-цох, единств. ч. нет. 1. крестец. Ксл. Ад даўгое работы загнуўшыся баляць храсцы. Лужасна Куз. (Ксл.) 2. четвёртая среда Великого поста. Войш. На Храсцы, кажуць, каўбаса із селядцом на азярodзе важыцца, а хто пойдзе басы глядзець, той дастане чырвоныя боты. Войш. - храчок,—см. под храк. - хрэн-ну, предл. и зват. хрэне, м.—хрен. Ар.; Дуброва Беш. (Ксл.). - хрэньнік-іку, предл.-іку, зват.-іча, собир. —ботва хрена. Ксл. Хрэньніку яны ня будуць есьці. Лужасна Куз. (Ксл.). - хрэст, хрысту, хрысту, з хрыстом, на хрысьце, м.—крещение. Ар.; Гсл.; МГсл. Пад хрэст павезьлі. Гсл. Дзяцё ўжо павезьлі да хрысту. Ст. - хрэсты-таў, мн. ч.—трефы(масть карт). Шсл. Хадзі хрэсты! Ст. См. хрэсьці; жолудзь, жалуды. - хрэсьбіны-наў, единств. ч. нет—крестины. Ар.; Яноўшчына Беш. (Ксл.); Шсл.; Гсл. Прасіў тата на хрэсьбіны. Нсл. 683. - хрэсьці-цяў, единств. ч. нет.—трефы, трефовая масть карт. Гсл. См. жалуды, жолудзь, хрэсты. - хрэсцы-цаў, единств. ч. нет.—среда на крестопоклонной неделе(половина поста). Мікольск, м.(Демид-Веров. II, 1896, 3); Шсл. Слово происходит от пирога, который пекут в виде креста. См. храсцы 2. - хрэшчык-ыка, предл.-ыку, зват.-ыку, м. —маленький хлеб в виде креста, спеченный к "хрэсцам". Шсл. Трэба маку ў каго дастаць ды сьпячы хрэшчыкаў к хрэстам. Ст. - хрумскаць-аю-аеш-ае, несоверш., перех. —есть с треском. Варсл. Конь авес хрумскае. Варсл. - хрумстаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш., перех.—грызть, раскусывать, жевать так, что хрустить. Ар.; БНсл. Соверш. пахрумстаць—поесть с хрустом. Ар. - хрумсьцець, хрумшчу, хрумсьціш —хрустеть. Ксл. Добра пасохлі сухары, аж хрумсьцяць. Бешанковічы (Ксл.). - хрумцець, -ціць, несоверш.—хрустеть, трещать. Гсл. - хруніць-не—хрустеть. Салова Пар. (Дсл.). Адмяча: сьнег хруніць. Дсл. - хрушч, хрушча, предл.-чу, зват. хрушчу; мн. ч.-чы-чоў-чом-чы-чамі-чох, м. 1. жук, бескрылое насекомое; майский жук. Вят., Вост. (Даль). 2. приколка для волос. Ксл. Прыгожую хрушчу купіла. Лужасна Куз. (Ксл.) 3. лесной гриб(плохого качества, С.) Варсл. Благі грыб хрушч, а безь яго пушч. Послов. Варсл. 4. печенье из крученного теста, Варсл. хворост(печенье). Сядні цётка пякла хрушчы. Уменьш. хрушчык-ыка, предл.-ыку—хрустик, хворост(печенье). Шсл. На хрэсьбіны напяклі хрушчыкаў. Слопішча Шацк. (Шсл.). - хрыбет(хрыбет, Дсл., хрыбіт, Нсл.)-бта(біта, Нсл.), на хрыбце(хрыбіце, Нсл.); мн. ч.-ты-тоў-том, мн. ч., предл.-тох, м.—хребет. Нсл. 683; Ар.; Ксл.; БГсл. У сытога каня круглы хрыбет. Гарывецк Сян. (Ксл.). Дай яму ў хрыбіт. Нсл. Не жалей хрыбіта яго. Тм. - хрыбетная косьць — позвоночный столб. Ксл. Хрыбетную косьць пашкодзіў. Баркова Куз. (Ксл.). См. зятняя косьць. - хрыбетнікі(один хрыбетнік)—позвоночные животные. ЗТ. (БНсл.). - хрыбціна, (Дсл. 967)-ны-не, ж.—позвоночный столб. Гсл. Лучыла па хрыбціне. Дсл. - хрызаліт, мин.—хризолит. - хрыпаты-тая-тае—страдающий хрипотой, хриплый. Хрыпаты Паўлюк памер. Варсл. - хрыпка-пкі-пцы, ж.—хрипота. Нсл. 683. Хрыпка на цябе напала. Нсл. - хрыпці-пну-пнеш-пне, несоверш.—хрипнуть. ахрыпці—охрипнуть. Шсл. Гэтак можна ахрыпці, калі будзеш крычэць на ветру. Ст. Я ахрыпшы. Ст. Ахрып Архіп. Ст. Многократ. ахрыпаць-аю-аеш-ае—терять голос. Дсл. Маладыя свацечкі ахрыпаюць. Красьн. (Дсл.). - Хрыстос, Хрыста, предл. Хрысту, зват. Хрысьце—Христос. Хрыстос ускрэс!—Христос воскресе! Ар. дзеля Хрыста—Христа ради. - Хрыстоў-ова-ова—Христов. Нараджэньне Хрыстова—Рождество Христово. - хрыста-сты-сьце, ж. — расхрыста. Нсл. Ай, ты хрыста ніколі не засьцянешся. Тм. - хрысьцень-ня, предл. и зват. хрысьценю; мн. ч.-ні-нёў-нём, мн. ч., предл.-нёх, м.—ходящий с обнаженной грудью. Нсл. 683. Хрысьценям ходзіш, не зашпіліўшы сарочкі. Нсл. - хрысьцянін-іна, предл.-іну, зват.-іне, м. —христианин. Варлыга: Назіраньні, 15. Хто ёсьць у карчме? А там збор-дружына: жыды, хрысьцяне й цыганы. Нсл. 196(под збор-дружына). - хрысьцянка-кі, дат., предл. хрысьцянцы, ж.—христианка. Ты зь вечара хрысьцянка. Гараны Імгл.(Косіч 29). - хрысьцянскі, -кая-кае—христианский. Навернуты на хрысьцянскую веру. Нсл. 300(под навернуты). Хрысьцянскі ўчынак. Нсл. 671(под учынак). - хрысьцянства-ва, ср.—христианство. - хрысьціны-наў, единств. ч. нет—крестины. Шсл.; Нсл. 683. Пайду к куму на хрысьціны. Ст. У нашага суседа хрысьціны гуляюць. Нсл.