сохранить. Захаваць эміграцу ад асыміляцы.
3. приберечь, Гсл. припрятать. Шсл. На вясну захаваў троху канюшыны. Ст.
4. хорошо спрятать, чтобы не нашли. Вят., Вост., Пск. (Даль, ІУ, 1645). Захаваў так, што ніхто ня знойдзе. Нсл. 191. Захавай мяне, Божа, пад сакалінае крылца. Гараны Імгл. (Косіч 235). Отгл. имя сущ. захаваньне-ня, предл.-ню 1. сохранение. Гсл.; Нсл. 191. Захаваньне сьці. Нсл.
2. сбережение. Гсл.
захавалы, (Нсл. 191)—сохранившийся. Прич. прош. вр. захаваны—сохранённый. Звычаі старыя захаваныя маюць. Нсл. 191.
пераховаваць-вую-вуеш-вуе; повел.-вуй-вуйма, несоверш. 1. несоверш. к перахаваць 1,2. Нсл. 410.
2. принимать воровские вещи. Нсл. 410. Хто пераховуе крадзеныя рэчы, тый жа злодзей. Нсл. Соверш. перахаваць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, 1. продержать тайно. Нсл. 410. Пераховаваць, перахаваць некрута, уцеклых. Нсл.
2. переложить что-л. спрятанное из одного места в другое. Нсл. 410. Пераховаваць, перахаваць чужую схоўку. Нсл. Прич. перахаваны—переложенный из одного тайного места в другое. Нсл. 410. Наклад перахаваны ў другое месца. Нсл. Отгл. имя сущ. перахаваньне-ня, предл.-ню—прятание из одного места в другое. Нсл. 410. І перахаваньне тваё не памагло табе, і там укралі. Нсл.
прыховаваць, -вую-вуеш-вуе, несоверш. —припрятывать. Нсл. 515. Запасец прыховаваць, прыхаваць надабе дзеля ўсяго дзеля. Нсл. Соверш. прыхаваць. Нсл. 515.
схаваць-аю-аеш-ае, соверш. к хаваць 1,2—спрятать. Ар.; Ксл.; Шсл.; Нсл. 681. Ад вас як ні хавай, ніідзе не схаваеш нічога. Нсл. Трэба схаваць добра чужыя снадзівы, каб хто ня ўзяў. Ст. Схавай лейцы ў клеці. Шарыпіна Беш. (Ксл.). Ты ад мяне хочаш схаваць? Навікі Віц. (Ксл.). Прич. схаваны—спрятанный. Ар.; Нсл. 626. Шапку схаваную знашоў. Нсл. Схаваныя грошы хтось павыбраў. Тм.
выхаваць, соверш.—припрятать, придержать. Шсл. На вясну трохі выхаваў канюшыны. Ст.
ухаваць, соверш.—сберечь. Прич. ухаваны—сбереженный. Отгл. имя сущ. ухаваньне-ня, предл.-ню—сбережение. Гсл.
- хавацца-аюся-аешся, возвр., несоверш. 1. прятаться. Ар.; Шсл.; Растсл.; Нсл. 681; МГсл.; Ксл.; Дсл. 962. Не хавайся: усяроўна знайду. Ст. Сястра к брату ў госьці йдзець, а ён ад яе хаваецца. Алексічы Сян. (Ксл.). Ён ад гаспадара па каноплях хаваецца і каноплі топча. Дсл.
2. скрываться. Ар. Ён тут дзесь хаваецца. Ар.
3. быть погребаему, хорониться. Нсл. 681. На гэтым месцу нашыя дзяды, прадзеды хаваліся. Нсл. Соверш. дахавацца—прятать до тех пор, пока не пропадет. Шсл. Хаваў, хаваў, пакуль не дахаваўся, нехта ўкраў. Ст. Соверш. захавацца—удержаться, запечатлеться(в памяти, уме) — сохраниться. Першыя школьныя гады добра захаваліся ў яго ў памяці. Соверш. нахавацца—набедствоваться пряча или прячась, Нсл. 324. напрятаться. Дсл. Нахаваўся я ад некрутаў. Нсл. Нахавалася сядні ночы Настася ад п'янога мужыка. Дсл.
пахавацца, соверш., возвр. 1. попрятаться. Ар.; Шсл. А мы ў салому пахаваліся, і не знашлі нас. Ст. Чэрві пахаваліся ў зямлю ад сьцюжы. Нсл. 487.
2. быть погребену. Шсл.; Нсл. 487. Хай будзе адна чыстая сарочка, каб было ў чым пахавацца. Ст. І пахавацца ня будзе ў чым. Нсл. Соверш. схавацца, возвр. 1. спрятаться. Ар.; Ксл.; Шсл. Ён бача, што бяда, дый схаваўся ў кухню. Погар(Афанасьев: Нар. рус. сказки 1, 153). Схаваўся ў каноплі. Ст.
2. скрыться. Каралевіч удырыў каня й схаваўся за гару. Н. (Тм. І, 1913, 211). Да суднага дня ён схаваецца. Кіт. 11569. Сонца схавалася за хмары. Кузьміно Сян. (Ксл.).
- хаў, междомет, звукоподр.—означает крик сизоворонки, которым выражается довольство кормом. Дсл. 952.
- хаўбосьце-ця, предл.-цю, ср., собир.—тряпьё, старьё. Бяльсл. Шмат у цябе хаўбосьця, выкінь яго вон. Палуж Краснап.(Бяльсл.).
- хаўбеня-ні-ні, ж.; мн. ч., род.-няў, ж.—дура, глупая. Нсл. 675. Добрага нічога ня зробе гэта хаўбеня. Нсл. Дзевак табе няма, што ты хочаш жаніцца з гэтаю хаўбеняю? Нсл.
- хаўбень-ня, предл. и зват.-ню; мн. ч., род.-няў, м.—олух, болван. Нсл. 675. Няма чаго пасылаць туды гэтага хаўбеня. Нсл.
- хаўкаць-аю-аеш-ае, несоверш. 1. харкать, плевать. Нсл. 675. Ты нешта з крывёй хаўкаеш. Нсл. Однкр. хаўкнуць. Нсл. 675.
2. о собаках, свиньях: хватать ртом, быстро глотая. Нсл. 675. Сабака хаўкае, што ні кінеш яму. Нсл. Соверш. схаўкаць. Нсл. 675.
- хаўрус-су, предл. и зват.-се, м. 1. союз. Гсл.; Шсл. Ня прымайма яго ў свой хаўрус. Ст.
2. сотоварищество. Нсл. 681. У цябе зь ім хаўрус. Нсл.
- хаўрусаваць-сую-суеш-суе; повел.-суй-суйма, несоверш. зь кім—находиться в союзе. Вельма ты ўжо хаўрусуеш ізь імі! Ст.
- хаўрусны-ная-нае—союзный.
- хаўрусьнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—союзник. З хаўрусьнікам сваім усё прагуляў, што зарабіў. Ст. З гэтае часіны я вам больш не хаўрусьнік. Цялеш: Дзесяць, 29.
- хаўрусьніца-цы-цы, ж.—союзница. Не хаўрусьніца яна табе і няма чаго гуляць ізь ёю. Ст.
88 👁