хабар-ара, предл.-ару, зват.-ару, мн. ч.-рыроў-рох, м.—взятка. Гсл.; Ксл.; Нсл. 675; Варсл. Яму далі хабар. Дзямідавічы Чаш. (Ксл.). Хабарамі разжыўся. Нсл. Мінуцца табе твае хабары. Нсл. Пісар за хабар выдаў яму прашпарт. Варсл.
хабарнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—взяточник. Гсл.; Ксл. Ведама хабарнік, туды ён і цягне, а ты не зразумеў. Шаркі Куз. (Ксл.)
хабарніцтва-ва, предл.-ве, мн. ч.-вывaў—взяточничество. Гсл.
хабатня-ні-ні, ж.—рыболовная сеть, сплетенная из длинных лозовых прутьев. Ганкавічы Беш. (Ксл.)
хабаўзьдзё-дзя, предл.-дзю, собир.—лохмотья(отрепья, С.). Ксл. Хабаўзьдзё нейкае надзеў. Даўгое Беш. (Ксл.)
хахол, хахла, предл.-лё, зват. хохле, мн. ч., дат.-лом, мн. ч., предл.-лох, м.—место завязки меха. Мех перакулены хахлом падыспад. Нсл. 404(под перакулены). Бяры мех за хахол, а я за рагі і панясём. Юрсл.
хахоля-лі-лі, ж.—выхухоль. БНсл.
хахольле-ля, предл.-лю, собир., презр. —волосы. Юрсл. Распусьціў хахольле, хоць бы прычасаўся трошку. Юрсл.
хахлач-ача, предл.-чу, зват.-ачу; мн. ч.-чычоў-чом, мн. ч., предл.-чох, м., насмешл. —Украинец. Нсл. 682.
хахлачка-чкі-чцы, ж., насмешл.—Украинка. Нсл. 682.
хадоба-вы-ве, ж.—хождение, странствование. Дсл. 963. Хадзіў хлопчык па хадобе і папрасіўся начаваць у старога. Дсл.
Хадоня-ні-ні, ласк. к "Хадося"—Феодосия. Дсл. 952. Хадоня Іванішка. Дук'янова Бельск. у.(Дсл.)
Хадора-ры-ры, ж.—Феодора. Нсл. 675; Бяльсл. Уменьш. Хадорка-ркі-рцы. Нсл.; Бяльсл.
Хадос-оса, предл.-осу, зват.-осе, м.—Феодосий. Нсл. 675.
Хадося—Феодосия. Нсл. 675. Уменьш. Хадоска-скі-сцы. Тм. 3 Богам, Хадоска, калі людзі лучыліся. Послов. Нсл. Ідзі, Параска, калі людзі здараюцца. Дзявенішкі Л.
хадоўка-ўкі-ўцы, ж.—женщина пешеход; женщина, которая много, хорошо и быстро ходит или охотно ходит, легкая на ногу. Войш. См. хадуха.
хада-ды, ж. 1. походка. Ар.; Нсл. 681. Якая яда, такая й хада. Послов. Рапан. 54.
2. поступь. Гсл.; Ар.; Варсл. Андрэй падыйшоў да яго сваёю плаўнаю хадою. ЗСД. 17.
3. хождение, ходьба. Нсл. 681; Дсл. 962. Сядні досіць было мне хады. Нсл. 681. Ну й хада ў яго; ледзь валачэцца! Ст. Пяць вёрстаў за гадзіну - гэта не хада. Купіна Віц. (Ксл.). Лістаношу шмат хады на дзень. Варсл.
4. приспособление для упражнения ребенка в ходьбе. Варсл. Ейны хлопчык ужо ходзе ў хадзе. Варсл. См. хадак 2.
хадак-ака, предл.-аку, зват.-ача, чаще мн. ч.-кі-коў-ком, мн. ч., предл.-кох—кожаный лапоть, Ар. туфли, полуботинки, кожаные. Новасільск.(Будде: Т. Орел, слов.). Бабулька да сьмерці хавала свае хадакі. Варсл.
2. приспособление для упражнения ребенка в ходьбе; состоит из шеста и обруча. Шсл. Дзяцё вучыцца хадзіць у хадаку. Турэц Сьміл. (Шсл.).
3. пешеход, состоящий на посылках, Нсл. 681. пешеход для получения сведений с чем-л., напр. с целью переселения. Ар.; Шсл. Выправілі хадакоў у Сібір агледзіць зямлю. Турэц Сьміл. (Шсл.)
хадакасты-тая-тае—любящий быть в хождении; похаживать. Дсл. 962. Ах, ты, хадакастая, - ты птушка, на званіцы не сядалая. Дсл.
хадала даваць—удирать бегом. Ксл. Давай хадала! Даўгое Беш. (Ксл.)
хадалы-оў, единств. ч. нет., областн., насмешл. —ноги. Бяльсл. Я свае хадалы ўжо прахадзіла. Канава Хоцім. (Бяльсл.).
хадня-ні-ні, ж.—хождение, (Нсл. 681; Дсл. 963) ходьба. Гсл.; Ар. Спрыкрылася імне гэта частая хадня. Нсл. 502(под прыкрыцца). Работа невялікая, а хадні шмат за ёй. Нсл.
хадуха-ухі-усе, 1. ж. к "хадун". См. хадоўка.
2. — хадак 2. Шсл. Дзяцё ў хадусе ходзе, а так яшчэ ня ўмее. Ст.
хадун-уна, предл.-уну, зват.-уне, мн. ч., дат.-ном, мн. ч., предл.-нох, м. 1. пешеход, ходок.
2. кто много, хорошо и быстро ходит или охотно ходит, легкий на ногу. Войш.
хадур-ура, предл.-уру, зват.-уру, мн. ч., дат.-ром, мн. ч., предл.-ох, м.—нищий. Ксл. У вясну ў сяле часта ходзяць хадуры. Гравы Сян. (Ксл.)
хадыка-ыкі, общ. 1. — хадун 2. Варсл. Вось, дык хадыка ваш Антон, — за восьмі гадзін ізь Менску прышоў не аддыхаючы. Варсл.
2. бродяга. Варсл. Нейкі хадыка ў суседа начуе. Варсл.
хадыль-я, предл.-лю, м.—палка, на которую опираются старые, с больными ногами. Бяльсл. Янку ж балелі ногі, што ён хадзіў на хадылёх. Хоцімск. (Бяльсл.)
хадзеньне-ня, предл.-ню—хождение. Нсл. 681. Дармавое твоё хадзеньне, нічога ня выхадзіш. Нсл.
хадзіла-лы, общ., пагуд.—кто без нужды часто ходит куда-л. Аш.
хадзіць,—см. под ісьці.
хадзячы, прич. наст. вр.—ходящий. Нсл. 681. На хадзячага напалі. Нсл.
хадзьба-бы, ж.—ходьба, хождение. Кажны ступень пяцьсот год хадзьбы дарогі. Кіт. 120а5.
хадзючы-чая-чае—ходячий. Нсл. 681. Хадзючы памер. Нсл.
75 👁