грэччына 232 грудлівы - грэччына-ны-не, ж.— гречиха. Войш. - груба-бы, ж.— голландская или комнатная печь, Кур., Орл.(Даль) большая комнатная печь.(Гсл.); Нсл. 122. Пара цепліць грубу. Нсл. Уменьш. грубка-бкі-бцы, ж.— голландская печка. Шсл.; Ксл.; Растсл.; Нсл. 122; Гсл. Падпалілі ў грубцы. Ст. У грубцы ня цеплена. Нсл. - грубая-ое, 1.— беременная. Юрсл. За чатыры гады трэйці раз грубою ходзе. Юрсл. 2.— см. под грубы. - грубен, м.— неучтив, груб, Нсл. 122. грубец. Хлапец дарма, але грубен. Нсл. - грубець-ею-ееш-ее, несоверш. 1. расти в толщину, увеличиваться в объеме, Нсл. 122. толстеть. Гсл. Дзерва грубее. Нсл. 2. становиться грубым. жестким, утрачивать мягкость; грубеть. Рука ад работы грубее. Нсл. 122. 3. толстеть от беременности. Шсл. Мар'я начала грубець. Ст. дагрубаць-аю-аеш-ае, несоверш.— грубить, делать дерзости. Дсл. 172. Ён ня мае дагрубаць. Дсл. пагрубець, соверш. к грубець 1, 2, 3. Нсл. 122. Дзерва пагрубела. Нсл. - грубіня-ні-ні, ж.— толщина. Ар.; Шсл.; БНсл. Вось грубіня дзе! Ст. - грубнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.— истопник. Гсл. Ср. жыбінцяй. - грубы-бая-бое, 1. толстый, Гсл.; Ар.; Шсл.; Юрсл. Грубыя ніткі добра будуць на мех. Ст. Грубое сукно. Нсл. 2. толстый, жирный. Юрсл. 3. недостаточно или плохо отделанный; простой, без изящества; грубый. 4. неприятный, невежливый, Нсл. 122. неучтивый, неделикатный, резкий, грубый. Грубая гаворка. Нсл. 122. Праўда груба, але Богу люба. Послов. Тм. - грубшы (Нсл. 122), ср. ст. к грубы 1, 2. Сукно грубшае. Нсл. 122. Вазьмі за грубшы канец. Тм. Прев. ст. найгрубшы— толстейший, самый толстой. Ар. - груган-на; мн. ч.-ны-ноў-ном, мн. ч., предл.-нох, м.— ворон. Вішкалевічы Чаш. (Ксл.); МГсл.; БНсл. Няхай іх склююць груганы. Я. К.( Адплата 5). Крычаць, бы над пагостам груганы. Кавыль: Думы 33. Здалося, што груган. Акула 261. Собир. груганьнё-ня, предл.-ню. Груганьнё закрычэла над лугам. Кавыль: Пад зорамі 6. - груд-ду, предл.-дзе; мн. ч. груды-доў-дом, мн. ч., предл.-дох, м. 1. небольшое возвышение у реки, озера, болота или среди болота, Ар. бугор. БНсл. Скародзяць груды а ляды. НК: Очерки 402. груды пескавыя— бугры песчаные. НТС(БНсл.). 2. куча чего-л, Ржевский у.(Афанасьев I, 1897 г., 182); Дз.; Ксл.; Ворон.; Мгсл. груда, Смл.(Даль) куча хвороста. Смл.(Дсл.). Мы ўчора хадзілі ў лес усім сялом паліць груды гальля. Халамер'е Аз. (Ксл.). Груды й пяньнё сохнуць. НК: Очерки 437. Паліць груды. Тм. Ты, мядзьведзю, сьвіньні дзяры, а ты, воўча, у груд кладзі. Смл. (Дсл.). Собир. грудзьдзё, Дзядуля, мы (дзервы) ў грудзьдзё складзём. Ржевск.(Афанасьев I, 1897 г., 182). 3. (о птицах)— стая. Пушчаў ён дзесяць сакалоў на лебядзіны груд. Купала: Пераклад Слова аб палку Ігоравым. Ня дзесяць сакалоў на лебядзіны груд пушчаў. Тм. Галіцы грудам бягуць да вялікага Дону. Тм. 4. (о людях)— толпа. Дз.; Імсьц. Наяжджаюць із грудам махляроў. Гарэцкі: Песьні 9. Стаяў груд людзёў. Дз. Сядзелі ўсі грудам на ложку. ЗСД 9. Як вялікі груд глядзеньнікаў разам шугнуў у бок азялелых, што не глядзелі ні на кага й ні на чога каля сябе наўкола, скакуноў, яна схапілася за яго рукў. Гарэцкі: Песьні 74. Грудам сыпяць па вуліцы хлопчыкі— вучанікі з хатулькамі на плячох. Гарэцкі: Песьні 64. Пашлі ўсі гаманкім і сьмелым грудам. Тм. 73. 5.— группа. 6.— труппа. грудок-дка, предл.-дку; мн. ч., дат.-дком, мн. ч., предл.-кох, 1. уменьш. к груд 1 - 6. Пусьціў коні на даліну, сам лёг спаці на грудку. Гсл. На стале ляжаў грудок кнігаў. ЗСД 362. Хоць бы ты, сынку, схадзіў, ідзе грудок падабраў — мы б рэпы пасадзілі. Бельск.(Дсл.) Падбіралі ляды, хвораст, клалі ў грудок. Тм. Сплывуцца сьветленькія балачынкі ў бліскучыя з краёў грудкі. Гарэцкі: Песьні 67. 2.— кружок. У нашых сёлах ёсьць грудкі Беларускае Сялацка-Работніцкае Грамады. Літаратурны грудок. Скакальны грудок. Музыцкі грудок. 4.— разряд(клас, группа). - грудок— см. под груд. - груда-ды-дзе, ж. 1. ком замерзшей или засохшей земли. Ар.; Іг.; Смл.; Вят.(Даль). Собир. грудзьдзе-дзя, предл.-дзю— засохшие комья земли. Шсл. На палосе шмат грудзьдзя. Ст. Уменьш. грудка-дкі-дцы. Ар. Узяў ды шпурляецца грудкамі Ст. Малыя грудкі на ральлі ня шкодзяць збожжу. Ар. 2. взрытая, неровная и замерзшая земля, замерзшая комками грязь. Гсл.; Ксл.; Нсл. 122. Найгоршая язда па грудзе. Нсл. Не бяжыць па грудзе конь. Азярэцк Сян.(Ксл.). - грудавіна-ны-не, ж. 1. грудина. БНсл. 2. увал. НТЗ(БНсл.). - грудавы-вая-вое. Гордз.(Мош.: Тэрм. 4), прилаг. к груда 2. Грудавая зямля. - грудкі— см. под грудзі. - грудлівы-вая-вае— обильный "гру— замерзшими комьями земли. Дсл. Грудлівая дорога настала. Дсл. ( под грудок).