ў сяле. Цялеш(Ярылаў агонь). На вуліцы чуваць была нейчая гамонка. Дудзіцкі (Бацьк., Но. 49-50/435-436).
гаманіць-ню, гамоніш-не, несоверш. 1. говорить, (Пск. Иеропольский) беседовать, ПНЗ; Гсл.; Барс.; Плц.; Лепл.; Люцын; Прыдруйск. разговаривать. МГсл.; Косіч; Сц. Быў сад чароўнаю прынадаю, вялікі быў, густы, гаманіў жывою моваю. Крушына: Калыханка(Зьніч, 1954, Но. 27). Соверш. дагаманіцца —договориться(до какого-либо времени, С.) Местоим. Дагаманіліся аж да вечара. Дсл. Соверш. нагаманіцца-нюся-нагамонішся—наговориться. Шсл. Нагаманіліся за вечар. Ст. Соверш. разгаманіцца —разговориться. Шсл. Разгаманіліся мужчыны — і дамоў ня йдуць. Ст. 2. громко говорить(толковать, Нсл. 118 ), Пск., Смл., Кал. (Даль). Аб чым яны гамоняць мяжсобку? Нсл. Не гаманіце, дзяцё пабудзіце. Нсл. Гаманіць — галава не баліць. Послов. Нсл. Соверш. узгаманіць, —заговорить громко. Нсл. 52. Узгаманіла й дзяцё пабудзіла. Нсл. 3. шумно разговаривать. Шсл. На вуліцы гамоняць мужчыны. Ст. На вуліцы нехта гамоне. Гсл. 4. шуметь, кричать, браниться. Пск., Смл., Кал. (Даль). Ды цыт ты, ня чуць нічога, не гамані. Смл. (Даль). 5. (на каго)—слегка прикрикивать, уговаривать. Даволі табе ўжо гаманіць на малых. Ст. 6. (о лошади) старательно ехать(бежать, С.) Шсл. Но, кося, гамані барджэй. Ст.
загаманіць, соверш. 1. заговорить, начать говорить. Бяльсл.; Нсл. 118. 2. шумно заговорить. Шсл. Усе разам і загаманілі. Ст.
нагаманіць, соверш. 1. наговорить. Шсл. 2. нашуметь. Нсл. 302. П'яныя прышлі, нагаманілі тут дый пашлі. Нсл. 3. (на каго),—побранить(слегка, С.). Шсл. Троху нагаманіў на сваю жонку. Ст.
пагаманіць, соверш. 1. поговорить. Шсл.; Ксл.; Слуцак. У сьвята я зайшоў пагаманіць. Шарыпіна Беш. (Ксл.). Мужчыны пагаманілі ды разышліся. Ст. Заходзьце да мяне, пагаманім ляпей. Гарун: Пан Шаб. 2. (на каго)—побранить слегка. Местоим. Троху я пагаманіў на гэтага нягодніка, а болей што ты яму зробіш? Ст.
гаманкі-кая-кое—разговорчивый, словохотливый, говорливый. (Шсл.); Ксл. Тамаш дужа гаманкі чалавек. Воўсішча Сян. (Ксл.). Як выпіў, дык і гаманкі. Ст. Гаманкі веснавы дзень на сяле заціх. Гарун: Пан Шаб. Выбіраецца гаманкі сват. Кот. 202. Нареч. гамонка—громко. (Вераб'і) гамонка чырыкалі. Шакун: Сьлед 11.
гамарня-ні-ні, ж. 1. медный завод, Нсл. 118 медноплавительный завод. БНсл. Такі стук, як у гамарні. Нсл. 2. (перен.)—шум, содом, Ксл. шумный разговор, Шсл. шумное место. БНсл. У яе чыстая гамарня, ніколі ціха ня бывае. Хацінічы Куз. (Ксл.) Пашла ўжо на сходзе гамарня. Ст. Ср. гамэрня.
гамарнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м. —медный заводчик. Нсл. 118.
гамарны-ная-нае—к медному заводу относящийся, Нсл. 118 медноплавительный. БНсл. Гамарны казан. Нсл.
гамары (один гамар )-аў—ручки поперёчной пилы в виде трубок, в них всаживаются колышки. Шсл.; Ксл. Адарваліся ад пілы гамары. Ст. Купіў пілу бяз гамараў. Ст. Адламаўся гамар у піле. Ляхава Віц. (Ксл.).
гамаваньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ.к гамаваць, гамавацца—усмирение гама, шума, дракі, гнева, страстей и проч. Нсл. 108. Ніякага гамаваньня ня слухаюць; сваё паганяюць. Нсл. Гамаваньне гневу, сэрца. Тм.
гамаваць, гамую-муеш-муе, несоверш., перех. 1. угомонять. Гсл.; Нсл. 108; БНсл. Гамуй дзеці, няхай ня дурэюць. Нсл. 2. удерживать, (Нсл. 108) успокаивать. (БНсл.; Гсл. Гамаваць ад п'янчаньня. Нсл. Соверш. загамаваць—успокоить. Нсл. 163. Загамуй дзеці, каб ня крычэлі. Нсл.
загамаваць раку па старому—направить реку в прежнее русло. Стт. 1529. Прич. загамаваны—укрощенный, успокоенный. Нсл. 163. Загамаванае сэрца. Нсл. Соверш. пагамаваць—(несколько, С.) усмирить, успокоить. Нсл.; БНсл. Пагамаваць дуронікаў, дуронства. Нсл. Пагамаваць полымя. Тм. Пагамаваць гнеў, сэрца. Нсл. Соверш. перагамаваць—поуспокоить, поусмирить. Нсл. 400. Перагамуй ты сваю злосьць, сваё сэрца. Нсл. Прич. перагамаваны—успокоенный, усмиренный. Нсл. 400. Сэрца ягонае яшчэ не перагамавана, не дакучай яму. Нсл. Соверш. угамаваць, 1.—усмирить, угомонить, област. укротить. 2. удержать, Нсл. 108; Гсл. успокоить. Угамаваць ад п'янчаньня, буянства. Нсл.
угамаваньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. к угамаваць-ацца, 1. усмирение, (БНсл.) угомон. Нсл. 649. Угамаваньня на яго няма. Нсл. 2. укрощение. Гсл. Прич. угамаваны—успокоенный. БНсл.
гамавацца-муюся-муешся, несоверш., возвр.—угомоняться, успокаиваться, Гсл.; БНсл. успокаиваться, удерживаться от чего, Нсл. 108. сдерживаться. Гамуйцеся, угамуйцеся, чаго вас разьбірае. Нсл. Піва гамуецца, угамавалася. Тм. Соверш. загамавацца—успокоиться. Нсл. 163; БНсл. Загамуйся троху, ня крычы. Нсл. Соверш. перагамавацца—поуспокоиться, поусмириться, Нсл. 400 усмириться. Дсл. Дай яму спакой, няхай перагамуецца. Нсл. Піва
110 👁