Старонка 200
◀ / 1324 ▶
галадоўля-лі-лі, ж. 1. (голодание, С.); голодовка. Шсл.; Ксл. 2. голодовка, отказ пищи в знак протеста. 3. голодное время. Ксл. У іхным баку была галадоўля. Раманоўка Сян. (Ксл.). Будзе сяголета галадоўля: збожжа ані не ўрадзіла. Ст. галадаміра-ры, общ. 1. малоядущий. Нсл. 117. Чым гэтага галадаміру карміць? Нсл. 2. морящий себя или других голодом? галадамірны-ная-нае, 1. прилаг. к галадаміра. 2. малоядущий. Нсл. 117. Ён у нас галадамірны, мала есьць. Нсл. галадамірыць-ру-рыш-ра, несоверш. 1. голодом мереть. Нсл. 117. Цэлы год галадамірым. Нсл. Успомнім, як галадаміры калісьці разам ты з імной. Я пачынаў іграць на ліры, тады і гукі піў нагбом, тады й сухоты пачаліся. Дуб. 2. голодом морить. Нсл. 117. Я нябуду сябе галадамірыць. Нсл. галадаваць-дую-дуеш-дуе; повел.-уй-уйма, несоверш.—голодовать. МГсл.; Косіч 228; Шсл.; Ксл.; Нсл 117; БНсл. Ну й галадавалі той год! Асінаўка Беш. (Ксл.) Давядзецца статку галадаваць бяз корму. Ст. Галадуем без запасу. Нсл. Хто ўлетку халадуе, той узімку галадуе. Послов. Рапан: Прык. 106. Мы тутка галадавалі. Шакун: Сьлед 13. Хіба ж яны галадуюць? Гарун (ст. "Іванку"). Отгл. имя сущ. галадаваньне-ня предл.-ню; мн. ч.-ні-няў—голодуха, Нсл. 117.—(голодование, БНсл.). За баляваньням ідзець галадаваньне. Послов. Нсл. Соверш. пагаладаваць-дую-дуеш-дуе—терпеть довольно долгое время голод. Нсл. 436. Пагаладавалі мы цераз мінулыя гады. Нсл. Соверш. перагаладаваць—в голоде провести время. Нсл. 401. Зіму перагаладавалі, а вясну як-колечы перажывем. Нсл. Соверш. прагаладаваць-дую-дуеш-дуе; повел.-дуй-дуйма—проголодать, голодать в продолжение известного времени. Нсл. 521. Прагаладавалі вясну. Нсл. Соверш. прагаладавацца—проголодаться. Нсл. 521. Прагаладаваліся мы тут, пакуль падвёз ты хлеба. Нсл. Соверш. выгаладавацца. -дуюся-дуешся—проголодаться, Шсл. почувствовать голод. Нсл. Выгаладаваўся за дзень добра. Ст. Няхай ня есьць, як выгаладаецца, сам папросе. Соверш. выгаладніцца, -нюся-нішся—проголодаться. Ар. галадранец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м.—нищий, оборванец, бедняк. Л. галадзіць-джу, галодзіш-дзе; повел.-дзі-дзіма, несоверш., перех.—морить голодом. Нсл. 117; Гсл.; БНсл. Нас тут галодзяць. Нсл. Соверш. угаладзіць—уменьшить благосостояние, довольство в пище, Нсл. 650. изнурить голодом. І сябе ўгаладзіў, і другому не ўгадзіў. Нсл. А вось прыляцела мушанька, прыляцела й разьліла (страву). Ды багдай цябе, мая мушачка, багдай цябе пераламіла, як ты мае жнейкі ўгаладзіла. Красновічы Сураск. (Сержп.: Отчет 10). Прич. угалоджаны мн. ч., род. Нсл. 650. Вы ў мяне ніколі ня былі ўгалоджаны. Нсл. Отгл. имя сущ. угаладжэньне-ня, предл.-ню—уменьшение продовольствия, оскудение в пище. Нсл. 650. Дзеля другога я ня буду цярпець угаладжэньня. Нсл. галалёд-ду, предл.-дзе, м.—гололедица. Ар.; МГсл. галамоўза-зы, дат., вин., предл.-зу, м.—куцеголовый, коротко остриженный, (БНсл.) прилизанный, Гсл. безволосый. БНсл. Гэткага во наўчонага Клемуса Несьцеравага пераз Базылішынага галамоўзу сходалі. галамень-мня, предл.-мню, м.—дерево без ветвей или маловетвистое? Вецер сьвішча, гоне з поля хвалі сьнегу, кідае яго на сосны й круце ля галамнёў. Цялеш: Дзесяць 28. галапуза-зы, общ.—с голым животом. Юза, пуза, галапуза лавіў мышы на паліцы. Из дет. песни, Ар. галапузік-іка, предл.-іку, м.—мальчик, бегающий с голым, ничем не прикрытым брюхом. Нсл. 117. Галапузікі бегаюць. Нсл. галапузы-ая-ае—голобрюхий, (БНсл.) одетый в рваную одежду, Ксл. одетый в лохмотье. Нсл. 117. Чым ён не галапузы — перазь дзірку ўсё пуза сонцам сьвеце. Котава Сур. (Ксл.). Галапузы чорт. Нсл. галапупец-пца, предл.-пцу, зват.-пча, м. 1.—бранное слово на малых детей. Шсл. Што ты разумееш, галапупец ты! Ст. 2. (насм.)—бедный, несостоятельный. Шсл. Галапупец — яшчэ бярэцца ён таргаваць сьвіньмі. Ст. галапупы-пая-пае, бранное—голобрюхий. Шсл. Чорт ты галапупы! Ст. галаруч, нареч. 1. голыми руками. Ксл.; Гсл.; БНсл. 2. с пустыми руками. Гсл. галаручы-чага, предл.-чым; мн. ч.-чыя, имя сущ.—работник не пользующийся для работы своими орудиями, НК: Под. пос. 35 с пустыми руками. Гсл. галас, (Ар.; Шсл.; Нсл.) галас. Нсл.; Вят. (Даль)-су, м.—крик, шум, неспокойствие, Нсл. 108 крикливый разговор, шум, Шсл. крик, шум голосов, шумный говор и крики, Вят.(Даль) крик, шумный разговор, Гсл. шум, крик, галдёж. Галас паднялі на ўсю хату. Ст. З галасам прыскочылі. Нсл. 108. Ад вашага галасу дзяцё спалохалася. Нсл. Не рабіце тут галасу, ідзіце вон галасаваць. Нсл. Галас-са, м.—кличка собаки. Ар. галасаваць-сую-суеш-суе; повел.-суй-суйма, несоверш. 1. о голосе: раздаваться, разливаться. Вост.(Даль, изд. 1880 г., стр. 380). Пушчу голас па дуброве, няхай голас галасуе, няхай мая маці чуе. Даль.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
80 👁
◀ / 1324 ▶