галадоўля-лі-лі, ж. 1. (голодание, С.); голодовка. Шсл.; Ксл.
2. голодовка, отказ пищи в знак протеста.
3. голодное время. Ксл. У іхным баку была галадоўля. Раманоўка Сян. (Ксл.). Будзе сяголета галадоўля: збожжа ані не ўрадзіла. Ст.
галадаміра-ры, общ. 1. малоядущий. Нсл. 117. Чым гэтага галадаміру карміць? Нсл.
2. морящий себя или других голодом?
галадамірны-ная-нае, 1. прилаг. к галадаміра.
2. малоядущий. Нсл. 117. Ён у нас галадамірны, мала есьць. Нсл.
галадамірыць-ру-рыш-ра, несоверш. 1. голодом мереть. Нсл. 117. Цэлы год галадамірым. Нсл. Успомнім, як галадаміры калісьці разам ты з імной. Я пачынаў іграць на ліры, тады і гукі піў нагбом, тады й сухоты пачаліся. Дуб.
2. голодом морить. Нсл. 117. Я нябуду сябе галадамірыць. Нсл.
галадаваць-дую-дуеш-дуе; повел.-уй-уйма, несоверш.—голодовать. МГсл.; Косіч 228; Шсл.; Ксл.; Нсл 117; БНсл. Ну й галадавалі той год! Асінаўка Беш. (Ксл.) Давядзецца статку галадаваць бяз корму. Ст. Галадуем без запасу. Нсл. Хто ўлетку халадуе, той узімку галадуе. Послов. Рапан: Прык. 106. Мы тутка галадавалі. Шакун: Сьлед 13. Хіба ж яны галадуюць? Гарун (ст. "Іванку"). Отгл. имя сущ. галадаваньне-ня предл.-ню; мн. ч.-ні-няў—голодуха, Нсл. 117.—(голодование, БНсл.). За баляваньням ідзець галадаваньне. Послов. Нсл. Соверш. пагаладаваць-дую-дуеш-дуе—терпеть довольно долгое время голод. Нсл. 436. Пагаладавалі мы цераз мінулыя гады. Нсл. Соверш. перагаладаваць—в голоде провести время. Нсл. 401. Зіму перагаладавалі, а вясну як-колечы перажывем. Нсл. Соверш. прагаладаваць-дую-дуеш-дуе; повел.-дуй-дуйма—проголодать, голодать в продолжение известного времени. Нсл. 521. Прагаладавалі вясну. Нсл. Соверш. прагаладавацца—проголодаться. Нсл. 521. Прагаладаваліся мы тут, пакуль падвёз ты хлеба. Нсл. Соверш. выгаладавацца. -дуюся-дуешся—проголодаться, Шсл. почувствовать голод. Нсл. Выгаладаваўся за дзень добра. Ст. Няхай ня есьць, як выгаладаецца, сам папросе. Соверш. выгаладніцца, -нюся-нішся—проголодаться. Ар.
галадранец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м.—нищий, оборванец, бедняк. Л.
галадзіць-джу, галодзіш-дзе; повел.-дзі-дзіма, несоверш., перех.—морить голодом. Нсл. 117; Гсл.; БНсл. Нас тут галодзяць. Нсл. Соверш. угаладзіць—уменьшить благосостояние, довольство в пище, Нсл. 650. изнурить голодом. І сябе ўгаладзіў, і другому не ўгадзіў. Нсл. А вось прыляцела мушанька, прыляцела й разьліла (страву). Ды багдай цябе, мая мушачка, багдай цябе пераламіла, як ты мае жнейкі ўгаладзіла. Красновічы Сураск. (Сержп.: Отчет 10). Прич. угалоджаны мн. ч., род. Нсл. 650. Вы ў мяне ніколі ня былі ўгалоджаны. Нсл. Отгл. имя сущ. угаладжэньне-ня, предл.-ню—уменьшение продовольствия, оскудение в пище. Нсл. 650. Дзеля другога я ня буду цярпець угаладжэньня. Нсл.
галалёд-ду, предл.-дзе, м.—гололедица. Ар.; МГсл.
галамоўза-зы, дат., вин., предл.-зу, м.—куцеголовый, коротко остриженный, (БНсл.) прилизанный, Гсл. безволосый. БНсл. Гэткага во наўчонага Клемуса Несьцеравага пераз Базылішынага галамоўзу сходалі.
галамень-мня, предл.-мню, м.—дерево без ветвей или маловетвистое? Вецер сьвішча, гоне з поля хвалі сьнегу, кідае яго на сосны й круце ля галамнёў. Цялеш: Дзесяць 28.
галапуза-зы, общ.—с голым животом. Юза, пуза, галапуза лавіў мышы на паліцы. Из дет. песни, Ар.
галапузік-іка, предл.-іку, м.—мальчик, бегающий с голым, ничем не прикрытым брюхом. Нсл. 117. Галапузікі бегаюць. Нсл.
галапузы-ая-ае—голобрюхий, (БНсл.) одетый в рваную одежду, Ксл. одетый в лохмотье. Нсл. 117. Чым ён не галапузы — перазь дзірку ўсё пуза сонцам сьвеце. Котава Сур. (Ксл.). Галапузы чорт. Нсл.
галапупец-пца, предл.-пцу, зват.-пча, м. 1.—бранное слово на малых детей. Шсл. Што ты разумееш, галапупец ты! Ст.
2. (насм.)—бедный, несостоятельный. Шсл. Галапупец — яшчэ бярэцца ён таргаваць сьвіньмі. Ст.
галапупы-пая-пае, бранное—голобрюхий. Шсл. Чорт ты галапупы! Ст.
галаруч, нареч. 1. голыми руками. Ксл.; Гсл.; БНсл.
2. с пустыми руками. Гсл.
галаручы-чага, предл.-чым; мн. ч.-чыя, имя сущ.—работник не пользующийся для работы своими орудиями, НК: Под. пос. 35 с пустыми руками. Гсл.
галас, (Ар.; Шсл.; Нсл.) галас. Нсл.; Вят. (Даль)-су, м.—крик, шум, неспокойствие, Нсл. 108 крикливый разговор, шум, Шсл. крик, шум голосов, шумный говор и крики, Вят.(Даль) крик, шумный разговор, Гсл. шум, крик, галдёж. Галас паднялі на ўсю хату. Ст. З галасам прыскочылі. Нсл. 108. Ад вашага галасу дзяцё спалохалася. Нсл. Не рабіце тут галасу, ідзіце вон галасаваць. Нсл.
Галас-са, м.—кличка собаки. Ар.
галасаваць-сую-суеш-суе; повел.-суй-суйма, несоверш. 1. о голосе: раздаваться, разливаться. Вост.(Даль, изд. 1880 г., стр. 380). Пушчу голас па дуброве, няхай голас галасуе, няхай мая маці чуе. Даль.
80 👁