Старонка 1306
◀ / 1324 ▶
чэчні-няў, мн. ч.—шашни, (Нсл. 698) проделка. Гсл. Яны чэчні водзяць мяжсобку. Нсл. Ён із чэрцямі мае чэчні. Нсл. чханка-нкі-нцы, ж.—чихота, Нсл. чихание. Чханка ўспала. Нсл. чхаць, чхаю, чхаеш, чхае; повел. чхайайма, несоверш. 1.—чихать. МГсл.; Ар.; Нсл.; Ксл. Чхаць я на цябе хачу. Пустынкі Сня. (Ксл.). Што ты чхаеш на чалавека? Нсл. Отгл. имя сущ. чханьне-ня—чихание. Нсл. 703. Чханьне на цябе напала. Нсл. Однкр. чхнуць-ну-неш-нець-нем—чихнуть. Ар.; Нсл. 703. Чхануў аж кроў пашла з носу. Нсл. 2. выходить во множестве, выбрасываться. Нсл. 703. Дым чхае з хаты. Нсл. Вада чхае, чханула. Нсл. Однкр. чхануць. Нсл. —хлынуть. Народ разам чхануў з царквы. Нсл. Полымя чханула зь печы. Нсл. Зь яго гарэлкаю чханула. Нсл. начхаць, 1. начихать. Ар. 2. нахлынуть. Нсл. 325. Вада начхала. Нсл. Начхала дыму поўную хату. Нсл. чмары-рая-рае—краснобурый, черноватый. Нсл. 699; Гсл. Чмары конь. Нсл. чмарыць-ру-рыш-ра, каго-што—больно до крови сечь розгами. Нсл. Чмар яго добра за гэту работу. Нсл. Соверш. ачмарыць, каго-што—высечь розгами до багровых знаков. Нсл. 387. Няміласэрна ачмарыў ты хлапца. Нсл. начмарыць—наказать строго, вздуть. Нсл. Будзеш помнець, як начмараць сьпіну. Нсл. Прич. начмараны—букв. испещеренный, наказанный строго. Нсл. Глядзі, сьпіна будзе начмарана. Нсл. Соверш. прычмарыць—излишне поджарить. Троха прычмарыла сала на скварадзе. Ст. чмель, чмяля; мн. ч., чмялі-лёў, м. —щмель. Ар.; Ксл.; Шсл. Во чмель гудзе, лётае, каб дзе гняздо сабе зрабіць. Ст. Чмель на ўзьлеску па-над мядуніцай клопатна гудзе. Лойка: Л. песьня. Уменьш. чмялёк-лька. Ксл.; Шсл.; Ар. Знайшоў чмялькі пад мяжою. Ст. чмякаць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш.—чавкать(издавать при жевании характерные причмокивающие звуки или есть, издавая такие звуки, С.) Шсл. Чмякае, як тая авечка. Ст. чмур-ра, м. 1. мрак, туман, обман. Нсл. 700. Чмур пусьціў у вочы. Нсл. 2. хмель в голове, опьянение, одурение. Вост., Пск. (Даль). 3. пустомеля, балагур, обманщик. Нсл. 700. Ня вер ты гэтаму чмуру; мала што ён чмура табе. Нсл. чмура-ры-ры, ж.—чаща. Ксл. Каровы ўвайшлі ў такую чмуру, што далей нельга йсьці. Вейна Сян. (Ксл.). чмурэлы-лая-лае—одуревший, угоревший. Нсл. 700. Сядзіць, як чмурэлы кот. Нсл. чмурэць-эю-эеш-эе—дуреть, угорать. Чмурэй ты із сваймі гаворкамі. Нсл. Соверш. ачмурэць—одуреть, (Дсл.) угореть, Нсл. 700. одуреть, ошалеть от чаду, угореть; пасть в обморок, Пск., Тв. (Даль) одуреть, помрачиться; делать недопустительное, позволять себе поступки сумасшедшего. Гсл. Ачмурэў ты! што ты робіш? Нсл. Ачмурэла баба: спаліла патрэбныя паперы. Гсл. Ці ачмурэла ты? Дсл. чмурыла-лы, общ. 1. балагур, Нсл.; Гсл. шут, гаер или проказник. Даль. Чмурыла гэта начмурыла нам за вечар. Нсл. 2. обманщик, льстец(соблазнитель, С.) Нсл. Чмурыла гэты ачмурыў дзеўку. Нсл. чмурыць-ру-рыш-ра, каго-што, 1. дурачить. Нсл.; Ксл. Ня чмуры ты галавы! Чырв. Слабада Сян. (Ксл.). Досіць табе чмурыць нас. Нсл. 2. чмурыць-ру-рыш-ра—ловить рыбу с помучиванием воды. Канатоп Нараўлянск., Даўляды(Крывіцкі: Полесье, 173). ачмураць-аю-аеш-ае, каго-што, нв. к чмурыць—плутовски опутывать, дурачить. Нсл. 387. Гаворкамі сваймі пустымі толькі ачмураеш нас, а не аддаеш, што трэба. Нсл. Не ачмурай яго. Нсл. Соверш. ачмурыць—одурачить. Нсл. 700; Ксл. Ачмурыў ты мяне. Пустынкі Сян. (Ксл.), Гаворкамі сваймі ачмурыў ты нас. Нсл. ачмуроны, прилаг.—одурелый, лишившийся ума. Нсл. Ходзе, як ачмуроны. Нсл. Я ж не ачмуроны, каб даў табе гэта! Нсл. Прич. ачмураны—обмороченный, обманутый, приведенный в помрачение. Нсл. 387. Ачмураны таргачамі. Нсл. Ачмуранага гарэлкаю чаму не ашукаць. Нсл. Соверш. зачмурыць, —обморочить, затьмить. Нсл. 193. Зачмурыў мяне ты сваймі гаворкамі. Нсл. 2. нести, говорить вздор, Нсл. 700. чудить, говорить и делать вздор; смешить людей. Даль. Ня слухай яго, ён усё чмурыць. Нсл. Соверш. начмурыць. Нсл. 700. Начмурыў ты за цэлы вечар. Нсл. 3. дурачиться. Гсл.; Ксл. Кінь ты чмурыць! Пятніцкая Беш. (Ксл.). А я буду чмурыці: зайшоў нехта курыці. Сукрэмна Сян. (Ксл.). чмурыцца, возвр.—помрачаться, ошеломляться, сбиваться с толка. Нсл. ачмурацца. А не ачмурайся ты гарэлкаю! Соверш. ачмурыцца. Нсл. Ачмурыўся я, ня так палічыў, пераплаціў за тавар. Нсл. чмут, чмуту, 1. туман, ложь. Шсл. Ён такі чмут пусьціў, а ўсе думаюць, што праўда. Ст. 2. род. пад. чмута—надуватель, Вост.(Даль) пустомеля, обманщик. Нсл. Усё хлусе гэты чмут. Нсл. Ці можна верыць чмуту? Нсл. 3. проказник, Гсл. шутник. Ксл. Чмут вялікі ён. Лужасна Куз. (Ксл.).
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
75 👁
◀ / 1324 ▶