берасьнюшка-шкі-шцы, ж.—горшок, оплетенный берестой. Ксл. Прынясі берасьнюшку. Мікалаёва Куз. (Ксл.). берасьцянка-нкі-нцы, ж. 1. простая (это не обязательно, С.) берестовая табакерка. Нсл.25. 2. зяблик. Ксл. Берасьянка зрабіла на дзерве сваё гняздо зь бяросты. Камоскі Беш. (Ксл.). 3. оскорб.—глаз. Ксл. У яго вялікія берасьцянкі. Слабодка Віц. (Ксл.). берасьцяны-ная-нае—берестовый. Ксл. Купі скураныя або берасьцяныя лапці. Красьніца Чаш. (Ксл.). бёрда-да; мн. ч.-ды-даў, ср.—бёрдо. Ар. бёрка-кі, дат., предл. берцы, ж.—сок от подрубленной березы. Нк: Очерки, 67; Ксл. Прынясі зь лесу беркі. Лапы Беш. (Ксл.). беркацёнь-тня, предл.-тню, м.—оборотень. Ксл. Чалавек тры гады быў беркатнём. Мазалева Куз. (Ксл.). бёрці, (Віцебш.), браць, (Шсл.), бяру-рэш-рэць-рэм,рыцё,бёруць(бяруць); прош. вр. браў,брала,бралі, несоверш., перех.—брать. Ар.; Шсл.; Раст: Северск. Раз два, тры — бяры — этот возглас на месте весьма часто заменяет известное (русское, С.) „Эй, ухнем!" НК: Игры, Но.36. браць на пыхі—гордиться, чваниться; показывать себя человеком не своей среды. Гсл. Безлич. бярэць, соверш., узяло—забирает. Нсл.25. Чаго цябе бярэць?—чего кричишь? За кішкі бярэць, узяло. Нсл. Отгл. имя сущ. брацьцё-ця, предл.-цю—взятие, но без указания, совершилось действие или нет, Гсл. брание, взятие. Нсл.33. Дурное тваё брацьцё: Глядзі, як людзі бяруць. Гсл. Брацьцё тваё непамернае: брацьцём сваім куцалапым ты ніколі не падыймеш мяха. Нсл. 2. ольну и коноплях: убирать с поля. Лён ужо сьпелы. Калі яго будзем берці? См. ірваць(лён, каноплі). абіраць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма, несоверш. 1. (што)—щипать, Дсл.; Шсл. снимать плоды с деревьев, кустов. Пара абіраць вішні. Ст. 2. (каго за каго)—избирать, Дсл.; Ксл.; Гсл.; Нсл.347. избирать, выбирать голосованием (для исполнения каких-л. обязанностей). Абіраць, абраць бурмістраў, старасту. У воласьці шмат народу - абіраюць старшыню. Дсл.; Нсл. абіраньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. 2а. (к абіраць 1.—снимание плодов с деревьев, кустов. 2б. выборы (путем голосования). А вольном абіраньню ўраду земскага - судзій, падсудкаў і пісараў. Стт.162. Несоверш. абіраць-аю-аеш-ае; повел.-ай-айма. Соверш. абраць, абяру-рэш-рэць-рэм-рыцё, 1. отдать предпочтение кому-чему-л., избрать, выбрать. Ксл. Проста яны абралі вас як трагічных людзёў. Корзюк. Ён абраў яе (з памеж харашухаў). Крушына: Лебедзь 52. Урад мае із сёл акалічных па тры чалавекі да прысягі абраці. Стт.408. 2. (к абіраць 2)—избрать,(МГсл.) выбрать (голосованием, С.). Бясл. На судзтва падсудка або пісара абралі. Стт.164. За старшыню Міколу абралі. Расна Сян. (Ксл.) абраны, прич.(к абраць 1,2)—избранный. Нсл.352. Абраны галава, староста. Нсл. Паслы з кажнага павету, будучы на с'ем із паветаў на сойміках абраныя — ад судоў вольны будуць. Стт. 223. Статут новы ад людзей мудрых, з народу нашага на то абраных, папраўлены. Стт.162. абраньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ.(к абраць 1,2)—избрание. Нсл.352; МГсл. Мы Гаспадар подле Статуту, за абраньням і просьбаю шляхты, іншых на тыя ўрады маем устанавіці. Стт.116. Зь вялікага абраньня ды вышаў кікс(нішто). Сохана Імсьц.(Бясл.). Абраньне галавы, старасты. Нсл. наабіраць, соверш.(к абіраць 1)—нарвать обирая, снимая с многих деревьев или много раз. Ар. Наабіраў вішняў з гарнец. Соверш. паабіраць 1. обобрать с многих деревьев. Ар. Усі яблыны паабіралі. Ар. 2. соверш.(к абіраць 2)—выбрать (голосованием)в многих местах. абабраць, аббяру-рэш-рэць-рэм-рыцё, соверш.(к абіраць 1) 1. снять плоды (с деревьев, кустов). Шсл. Абабралі яблыкі. 2. обокрасть (совершенно, С.) Ксл.; Дсл. Міколу зладзеі чыста абабралі. Латышы Беш. (Ксл.). Абабралі краму. Гсл.; Янк.1. Папа абабралі ночы. Дсл. 3. (каго за каго)—выбрать (избрать, С.). Ксл.; Дсл.; Бясл. Яхрэма да рады абабралі. Красьніца Чаш.( Ксл.). Як караля абабраць, адкуль? Ельн. (Дсл.). 4. выбрать все. Дсл. Абабралі ўсі грыбы. Дсл. адабраць, (Шсл.), адбёрці, (Нсл.359), соверш. у каго што, 1. отнять, Нсл.359; Шсл. отобрать, взять у кого-л.вопреки его воли, Ар. отобрать, присвоив себе, завладев чем-л. Апошняга каня ў мяне адабралі. Нсл. Яны адабралі ад дурня тую птушку. Н.(Афанасьев, I, 1913, 209). 2. отобрать, заставить, вернуть. адабраны, прич. к адабраць. Несоверш. адбіраць—отбирать, отнимать. (Ксл.). Нашто адбіраць, нашто адабраў у дзяцяці цацку? Ст. дабёрці, дабраць, соверш. 1.—добрать, дополнить что-л., до какой-л. меры. 2. сделать какое-л. дело окончательно, довести его до полного результата. Прич. дабраны—добранный, дополненный. Нсл. забёрці, забраць, соверш. 1. взять, захватив рукой и т.п., забрать. 2. взять что-л. с собой, забрать