— вомегі гэтай, — аджа ня даў дзяцяці пагуляцца. Дсл. вомегам, нареч.—сильно, жестоко. Вомігам дадзеў. Нсл. Вомегам упікнуў ты імне. Нсл. вон, нареч. 1. вон(прочь, наружу) Ар. 2. вон(приказание уйти, удалиться). Ар. вонках, нареч.—вне. Дз.; Дзьв.; Скарына; Гсл.; Нсл. 66. Паглядзі вонках. Нсл. Ня дурэй, вонках будзеш. Нсл. Дзьве людзкія грамады пачалі й вядуць сьмяротную бітву. Вонках ня станеш ад іх. ЗСД 304. Усё ж ткі нельга разглядаць беларускую савецкую паэзію, як зьяву, якая стаіць вонках мастацкае літаратуры. Паляніч (Прыйсьце, Но. 1). Уступіўшысь за ташку(?) — будуць біць, уступлюся за мілога — вонках быць. Нсл. Вірны гук вандруе вонках. Дуб. Што ты гэта хамут вонках кінуў? Азярэцк Сян. (Ксл.). Толькі тырчыць вонках страшная ляпа із зубамі і лапы з капцюрамі. Барыс(Шэйн: Мат. II, 268). Уся кумпаня апынулася вонках машыны. Сяднёў: Корзюк. вонкашні-няя-няе—внешний. вонкі —-нак, единств. ч. нет. 1. уход из избы, но не с двора, на несколько часов для избежания непрятности. НК: Сбяги, 13; НК: Бабы, Но. 27. Пайшоў у вонкі. НК: Сбяги, 13. 2. выход из избы, чтобы исполнить хозяйственную и другую нужду. НК: Сбяги, I. 3. вонкі прымусныя—уход, вызванный стороннею волею, насилием. НК: Сбяги, 13. 4. внешняя сторона возка и вообще экипажа. НК: Очерки, Но. 747. вонкі II, нареч.—на двор. Полсл.,—вон, Дсл. наружу. Растсл.: Сиоленск 141. Бацька выганяе дзеці вонкі. НК: Бабы, 25. Дзеці ірвуцца вонкі. ПНЗ 29. Лезь вонкі! Вяжышча Беш.(Ксл. 60). Выскачылі вонкі. Дсл.( под "оттуда"). Выскачылі вонкі, адтулецька зьвярнулася, — ужо ў яе няма вянка на галаве. Ельн.(Дсл. 562). воньнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—вышедший "вонкі". НК: Сбяги, 14. вопадзя, нареч.—опрометью, сломя голову. Гсл. вопадзь-дзі. ж.—падеж, повальная болезнь, Дсл. падёж(скота). МГсл.; Нсл. 66. Пайшла вопадзь на сьвіньні. Зьверавічы Красн., Смол. у. (Дсл.). Вопадзь на каровы. Нсл. вопінка-нкі-нцы, ж. — апінянка. Янк. I. воплескі-каў, единств. ч. нет.—(рукоплесания, С.), аплодисменты. Гсл.; МГсл. вопрамець, нареч.—опрометью. МГсл.; Нсл. 66. Ён выскачыў пераз другія дзьверы і вопрамець кінуўся ўцякаць. Нязнаны("Бацькаўшчына", Но. 36-37/115-116). Вопрамець пабег. Нсл. вопратка, (ПНЗ; Растсл.), -ткі-тцы, ж.—одежда, МГсл.; Растсл.; ПНЗ. верхняя одежда, как пальто, шуба, полушубок и т.п. Ар.; Ксл. Насоў — белая даўгая вопратка. Зямковічы Сян. (Ксл.). вопратня-ні-ні, ж.—гардероб, раздевальня. Узвышша, Но. 1, 1928 г. вопса, нареч., с глаг. кінуцца, накінуцца—в крайней ярости, с остервением. Янк. I. А ён(сабака) вопса на мяне. Янк. I. Я махаю палкаю, а ён(дык) вопса на мяне. Тм. Ср. вобсас. вопух-уху, предл.-усе, зват.-уша, м.—опухоль. Дсл.; Растсл. Пайшоў вопух па целе; вопух крануўся па нагах. Дсл. П'юць ад вопуху. Ельн. (Дсл.). Вопухам узяўся. Тм. вораг-ага, предл.-агу, зват.-ажа; мн. ч. варагі-гоў-гом-гоў-гамі-гох, м.—враг. Сц.; Доўжа Куз. (Ксл.); Шсл., неприятель. МГсл.; Ар. Ворагу свайму ня зычу такога няшчасьця. Ст. Хочаш прыяцеля страціць, а ворага нажыць, грошы пазыч. Послов. Нсл. Думаеш, воража, змыць непахісную славу крывёю? Салавей: Сіла, 12. Хай пагінуць варагі. Хмара(Бел. Голас, Но. 70). Угодкі перамогі Хрыста над пеклам, варагамі а сьмерцяй. Т. Р.(Сяўбіт, Но. 2/13). Ускрысеньне Хрыста кінула ўсіх варагоў Хрыста пад ногі Ягоныя. Тм. Біўся з варагамі. Платкова Стдуб.(Косіч 41). быць ворагам—враждовать. МГсл. ворах, -раху, предл.-аху, зват.-аша, м.—страх, дрожь от страха. Ксл. Ажно ворах мяне бярэць. Мамойкі Беш. (Ксл.). ворашна, нареч.—страшно. Ксл. Ворашна стала ад стрэлу. Бешанкавічы (Ксл.). ворлік-ка, м.—бубенчик. Ксл. Ворлік падобны да званочка. Заронава Куз. (Ксл.). ворлікі-каў, единств. ч. нет.—колокольчики(цветы). Гсл.; Нсл. Ворлік-ка—Белорус из Ошмянского у., который был украинским гетманом в XVIII в. после Мазепы. ворчык-ка, м.—валек для пристяжной лошади в плугу и т.п. 1. коромысло для запряжки в плуг лошади. Косы Віц. (Ксл.). 2. палка, за которую припрягают другую лошадь в телегу, Шсл. пристяжная лука, пристяжка, арчак. Нсл. 67. Запрэглі каня на ворчык. Жораўкі Сьміл. (Шсл.). Прымацуй ворчык. Нсл. 3. крюк, железная часть коромысла. Гарадок (Ксл.). восемка—восьмерка в картах. восенны-ная-нае—осенний. Гсл. Брызгнула восеннае сонца па закурэлых хвабрычных камінох. Дзьве Душы 66. восенскі-ая-ае—осенний. НК: Очерки, Но. 52; Ксл.; МГсл.; Войстама Вял. Восенскія дзяды. НК: Очерки, Но. 52. Восенскі вецер. ЗСД 131. Бараніў хату ад восенскіх віхроў. Шакун: Сьлед, 11. Восенскі дзень сусім кароткі. Пятніцкая Беш. (Ксл.). Дзень скончыўся раптам, асеў у шэрай восенскай муці. Загарацца восенскія дні. Крушына: Лебедзь, 48. Было ў цемную восенскую ноч. Лынькоў: Воўчы лог(Калосьсе, Но. 2, 1935 г., стр. 97). Восенскія гасьцінцы. НК: Очерки, 337.