Старонка 1171
◀ / 1324 ▶
таранiць, -ню-нiш-не, несоверш., перех.—бить, разбивать цепом пояс у снопов для лучшего вымолота семян. Нсл. 633. Тараніць пшонку. Нсл. Соверш. адтараніць. Нсл. 633. Адтаранілі пасад. Нсл. Соверш. затараніць—занести. Юрсл. Напраніся ды затарань дзядзьку цяслу. Юрсл. тарбешка-шкі-шцы, ж.—холстенный мешок, который стягивается "матузным" порядком, или завязывается веревкой, другой конец которой подтыкается под пояс спереди; вершина "тарбешкі" покоится на том, или другом плече, а остальная часть — на спине. НК: Очерки, 134. затарахцець —затрещать, затарабанить, загреметь. Гсл. тарадэіць-эю-эіш-эе, несоверш.—трещать трещонкой, называемой "тарадэйка". Будслаўе. тарадэйка-йкі-йцы, ж.—род трещонки. Будслаўе. таранда-ды, общ.—тот, та, кто говорит быстро, без умолку. тарандзіць, -джу-дзіш-дзе—говорить быстро, без умолку. Аш. тарганіна-ны-не, ж. 1. букв., тормошение, дергание. Нсл. 637. Нацярпеўся я тут тарганіны. Нсл. 2. употребление одного и того же лица в разные работы в продолжение короткого времени, или для посылки в разные места. Нсл. Замучылі мяне тарганінаю гэтаю. Нсл. таргаваць-гую-гуеш-гуе—торговать, прицениваться к чему-н., сговариваться о цене чего-н., собираясь купить. Ар.; МГсл. Соверш. старгаваць. Ар. Я ўчора на таргу пабываў, я ж табе вяночак старгаваў. Север. Сур.(Шэйн, I, 2, 496). Прич. старгаваны. Ар. таргаць-аю-аеш-ае каго-што, 1. дергать, трогать. Нсл. 637. Таргай каня памаленьку. Нсл. 2.—(тянуть рыбками, резкими отдельными движениями, С.), дёргать. МГсл.; Ар. таркан-на—насек. таракан. Нсл. Таркан уваліўся ў ваду. Нсл. Ад таркана малітвы няма, калі ўваліцца ў што. Нсл. Уменьш. тарканік-ка—молодой таракан, таракашек. Нсл. тарканок-нка, 1. уменьш. к таркан. Нсл. 2. заколка для волос. Ксл. Я купіла сабе тарканок. Калюскі Беш. (Ксл.). тармасіць—тормошить, трясти. Гсл. тарнаваць-нўю-нўеш-нўе каго-што—молотить перевернутые, не разрезанные снопы. Нсл. Соверш. адтарнаваць каго-што, Нсл. 633. обмолотить таким образом Адтарнавалі старану, няхай хто рэжа, а мы будзем другую тарнаваць. Нсл.,—обмолачивать не разбивая снопов, отбивать колосья и откидывать в сторону, Ксл.; Арл.(Даль) покончить тарновку, лёгкий обмолот, сбой зерна колосьев, без разбивки снопов. Ксл. (Даль). тарнаваць, -нўю-нўеш-нўе—беспокоить, волновать, Растсл.; ПНЗ. относить. Войш. Ён гэта тарнуе да мяне,—делать годным для употребления или использования в качестве кого-чего-н., приспособлять. Войш. тарнаваць-нўю, 1. приспособлять. 2. применять. 3. останавливать(направлять? С.) Мік. Гануля, тарнуй! Тм. тарнавацца —приспособляться(применяться, С.); Гсл.; Войш.—устраиваться, помещаться, располагаться; тесниться, Прыйшоў і тарнаваўся, тарнаваўся, азяў і ўзяў. Войш. тарнавацца, -нўюся-нўшся да чаго —применяться, приноровляться. Войш. Соверш. прытарнавацца—примениться. Тм. Мусіць прытарнавацца, каб пераЖЫЦЬ. Акула 348. тарпа -пы; мн. ч. торпы-паў, ж. 1. скирда, Гсл.; Шсл. прясло(скирда) хлебного или сенного стога в гумне. Ксл. А як зьберым усё з поля - у гумно ў тарпу паложым... Гурыновіч(Калосьсе, кн. I, 1935 г., стр. 31). Наклалі тарпу жыта й тарпу ярыні. Ст. Тарпу сена думаю прадаць. Пятніцкая Беш. (Ксл.). См. торп, торпа. 2. навес на столбах без стен, где складывают сено. Ксл. Тарпа стаяла заўсёды на лузе, далёка ад дому. Любашкова Выс. (Ксл.). тарпа -пы, ж.—торф. Ксл. Ягор навазіў тарпы на ніву. Вядрэнь Чаш. (Ксл.). См. тор. тарпантына-ны-не, ж.—терпентин. Ар. тарчыца-цы-цы, ж.—полутордюймовая доска, Шсл.; Ксл.; Ар. длинная, широкая и довольно толстая доска. Нсл. 637. Нарэзалі тарчыц на столь. Ст. Надабе тарчыцы напілаваць. Мікалаёва Куз. (Ксл.). Тарчыц прыгатаваць, напілаваць на мост. Нсл. тасьма(тасьма, Нсл.)-мы-ме, ж.—тесьма. Нсл. 633. Тасьмы свае распусьціла. Нсл. Уменьш. тасемка, (Нсл.), тасёмка, (Шсл.)-мкі-мцы—тесьма, тесёмка. Шсл.; Нсл. 633. Абшыць тасемкаю кабат. Нсл. Купіла белае тасемкі, каб абшыць катанку. Ст. тасёмачка-чкі-чцы, уменьш. к тасемка. Шсл. Вось харошая, зялёная тасемачка, каб ёю абшыць гэстку! Ст. тата-ты, м.—папа, папаша, тятя(и батя, С.) Ар.; ГБМсл.; Ксл.; Шсл.; Нсл. Як тата скажа, гэтак і будзе. Ст. Тата ўвыйшоў на поле. Лалыкі Аз. (Ксл.). Ласкат. и уменьш. татка, татачка—папочка, папенка. Мой татка купіў мне новую шапку. Ст. Татка, купі мне каралі. Бешанкавічы (Ксл.). Уменьш. татка-ткі-тку, з таткам, на татку. НК: Очерки, 205. На татку ён (войт) бізун нясець. НК: Под. пос, 55. Чужому татку буду ня ключніца, паслужніца. Из свад. песни, Нсл. Няма радзімы да палавіны, няма роднага
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
76 👁
◀ / 1324 ▶