Старонка 1167
◀ / 1324 ▶
тайнік-ка, м.—агент тайной полиции, сыщик. Віленшч. тайнік-ка, м.—падучая болезнь. Ксл. Муча ён, гэты праклялы тайнік у сярэдзіне. Санікі Беш. (Ксл.). тайны-ная-нае—тайный. Што ест яўнага й тайнага ў Пана Бога, за яго лепшага нямаш. Кіт. 1162. тайстра-ры-ры, ж.—кошомка, мешочек. Гсл. См. кайстра. так, нареч. 1. так, таким образом. Ар. Заняяў так, як пяюць у нас салаўі. Ю. Жывіца("Прыйсьце", Но.1). а) в сравнительных предложениях и обращениях с союзом "як". Хавай так, як я хаваю. б) так как русск. "так же как и". Як яны заклалі кніжню, так закладзем і мы. Як іншых (вучанікаў) пакідалі на другі год у другім аддзеле, так пакінулі й нас. Ар. в) — с отрицанием: как надо, как следует. Ня так ты габлюеш, гэтак надабе. Ар. 2. нареч.—в таком виде, положении, как есть(без дополнительных средств, усилий, платы, без последствий и т.п.). Жывем: тры дні бяз хлеба, а два дні так. Послов. Рапан.: Прык. 37. Не ўрадзіў мак — перабудзем і так. Послов. Дз. Брат, прышоўшы, не знашоў сястры і застаўся так. Погар(Афанасьев ІУ, 1914, 122) 3. нареч.—без причины, без нужды, без цели. Сц., Ар., Вал. Чаго ты прышоў? — Я прышоў так. Бакшты Вал. 4. нареч.—употребляют перед наречием или глаголом для указания высшей меры, сильного выражения какого-л. качества, действия, состояния. Пяюльля так хараша пяяла, ажно, здаецца, слухаў бы а слухаў бы. Замечание: перед прилагательными в таких случаях употр. местоим. "такі": такі харошы. так званы—так называемый. Гсл. таковішча-ча, предл.-чу; мн. ч.-чы-чаў, ср.—место, где был "ток"(гумно). НК: Очерки, 208. такоўня-ні — такаўня. Ксл. Кладзі снапы на такоўні ды малаці. Бабінічы Віц. (Ксл.). такар—токарь. МГсл. такаўня-ні-ні, ж.—площадка для молотьбы в овине. Войстама Вял.; Дзяды Сір. (Ксл.). такі, союз.—всё таки, ведь. Север(Раст.: Северск. 133). Я такі казаў яму. Север(Раст.: Северск. 133). Ён такі ўбачыў. Тм. такі-сякі, местоим.—кое-какой. Нсл. 631(под сякі). Такія-сякія прыдуць людзі на талаку. Нсл. такой бяды—не важно. Ар. Такой бяды, што яго няма. Ар. Такой бяды, што масла нямашака, абы хлеб быў. Ар. См. малой бяды. Иногда вместо ожидаемого усиливающего местоименного наречия находим местоимение: Яна ўжо такая рада! Федер. I, 139, Слон.(Карскі ІІ-3, 204). таксама, нареч.—также. Мгсл.; НК: Очерки, перадмова,—тоже. МГсл. Як маешся, чорцюхна? — Ніщто, Госпадзі, як-ніяк мадзееш... таксама й наша жыцьцё: як-ніяк мадзееш! тал—проталина. Гсл. тало-ла, ср.—полынья, богатая рыбой. Ксл. На тым возеру ё тало. Балдыкова Аз. (Ксл.). талочнік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—участник "талакі". Аш. См. талачанін. талочніца-цы-цы, ж.—участница "талакі". См. талачанка. талака-акі-аццэ, ж. 1.—рабочая артель из приглашенных соседей, Шсл.; Ксл. сельская полевая работа с приглашенными на помощь соседями. "Талакою" вывозят навоз, косят, жнут, пашут и проч.; угощение есть необходимое условие "талакі". Нсл. 636, работа миром за угощение. Гсл. Прасіў пан на талаку, а ня пойдзеш, і за лаб павалаку. Послов. Нсл. Даўней, дык талакою хадзілі жаць і малаціць. Ст. Каб не вясельлі ды не талакі, жыў бы конь два вякі. Послов. Копцевічы Чаш. (Ксл.). Завіхаецца, як поп у талаццэ. Послов. Рапан. 119. 2. собир.—участники "талакі". Нсл. 636. Да гудзець поле, гудзець; талака з поля йдзець. Из песни, Нсл. Слава, дый слава, паночку, твая: п'яна, дый п'яна талака твая. Из песни, Нсл. талалуй-ую, предл. и зват.-ую, м. 1. жидкое мучное кушание. Садзіся талалую зьеж. Селішча Гар. (Ксл.). 2. род.-уя, предл.-ую, зват.-ую; мн. ч.-уі-уёў-уём-уёў-уямі-уёх, м.—болтун, бестолковый. Ксл. Слухай ты, што гэты талалуй меле! Лужасна Куз. (Ксл.). талан-на, м.—жирный толстый(кто-н., С.). Во дзе мужчына — чысты талан! Ст. Парсюк сыты, як талан. Ст. таланавіты-тая-тае—даровитый, МГсл. талантливый. таланя-ні, ж.—удача. Ксл. Неяк няма яму ні ў чым талані. Вейна Сян. (Ксл.). талане, безлич.—удаваться, иметь удачу, Ксл. счастливиться, Нсл. 632. удаваться, везти, счастливиться. Гсл. Яму ў усім талане. Стасева Выс. (Ксл.). Яму талане ў жыцьцьцю. Гсл. таланіць; прош. вр. таланіла, безлич.—счастливиться, удаваться. Што ж каму таланіла. Дзьве Душы 63. Соверш. паталаніла —посчастливилось, Нсл. 632. удалось. Табе талане, паталаніла ў статку. Нсл. См. шанцуе, пашанцавала, шанціць, шэнце. Соверш. прыталаніла, безлич.—привалило счастье, посчастливилось. Нсл. 513. Прыталаніла табе купіць так танна. Нсл. талань-ня, м. 1. талант, дарование. Нсл.; МГсл. Таланя Бог ня даў яму. Нсл. 2. доля, счастье. Гсл. Талань твая, што ўцёк. Гсл.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
75 👁
◀ / 1324 ▶