супоўніць,—см. под паўніць.
супоўны-ная-нае, 1. полный, абсолютный, неограниченный. Супоўную моц даў. Літ. мэтрыка(Барысёнак: Адвакатура, 134). Матышу з братам сваім меншым Крыштофам пера намі імаці або супоўную моц на то ў яго ўзяці. Р. И. Б. XX, Літ. мэтр. I, стр. 978(Барысёнак: Адвакатура. 94). То есьць ліст, у каторам ацец мой мне рэч перад правам том мовіці паручыў і супоўную моц даў, сам сваею рукою напісаўшы. Літ. мэтр. IIA а 219-220(Барысёнак: Адвакатура, 127),—совершенный. Кароль загадуе выбраць на паветавых сойміках па два паслы і пасלаць іх "з моцю суполною" на сойм да Воіна. Пресняков: лекции по рус. ист. II-I, М. 1939, стр. 222. Абраўшы двух землянінаў, которым бы падалі супоўную моц і на том сьнеме ку вашай міласьці бы паслалі. Ліст Жыгімонта Старога 1511 г. Пресняков: Лекц. по рус. ист. II-I, М. 1939, 189. 2. совершенный, абсолютный.
супакоеваць-ою-оеш каго-што, 1. успокаивать(?), Нсл. Доўга яе супакоеваў. Падбярэзьзе Віц. (Ксл.). 2. упокаивать. Супакоевай, супакой, Божа, душу яго. Нсл.
супакоіць-ою-оіш, каго-што, соверш. к супакоеваць 1, 2—успокоить. Гсл. Хоцьбы патроху ты свой доў супакоеваў. — Нябось! разам, калі дасьць Бог супакою. Нсл. Разважаньні супакоілі троху. ЗСД 257. Хворы супакоіўся троху, ато ўсё стагнаў. Тм. Пан дужа злы быў, а цяпер супакоевацца пачаў: тады папросім яго, як сусім супакоіцца ад гневу. Нсл. 2. умирать. Не замінай плачам сваім, няхай супакоеваецца з Богам. Тм. 3. усмирять. Гсл.
супакоіцца 1. успокоиться. Гсл. 2. усмириться. Гсл.
супакой-кою, м.—спокойствие. Дай ты яму супакой, няхай супачывае. Нсл. 623. Ад вас нідзе мне супакою няма. За дурною галавою ды нагам няма супакою. Послов. Раўнапольле Сьміл. (Шсл.).
супакой—состояние покоя. Гсл. Яму найлепшы вэлюм — супакой. Кавыль: Ч. лёд. Жураўлі трывожаць супакой. Салавей: Сіла 74.
супакойны-ная-нае—спокойный. Нсл. Супакойнае тут месца. Тм.
супалка—общество, круг лиц, имеющие общие интересы, связавшихся в преследовании общих целей. Гсл.
супар-ара, предл. и зват.-ару, м.—соперник. Із супарам сваім памірыўся. Нсл. 623.
супарат, 1. упрямец, противящийся. Гсл. 2. супостат, мятежник. Гсл. 3. строптивый. Гсл.
супараваць—сопротивляться(из упрямства), не подчиняться, не слушаться, противоречить умышленно, быть строптивым. Гсл.
супараваць-рую-руеш-руе; повел.-руй-руйма, несоверш.—соперничать.
супарны-ная-нае—сопернический.
супарства-ва, ср.—соперничество.
супроць, предлог.—против. Супроць яго ня пойдзеш. Селядцова Беш. (Ксл.).
супрадкі-каў(-дак, Нсл.), единств. ч. нет. —совместное прядение, ПНЗ. посиделки за пряжей; посиделки; осенние и зимние вечера, в которые девицы собираются в одно место прясть. Нсл. Ганна ўзяла прасьніцу і пайшла на супрадкі да суседа. Сьвеча Беш. (Ксл.).
супраджанка-кі, дат., предл. супраджанцы, ж.—посиделка. Сядні супраджанкі да нас ідуць на супрадкі. Ганкавічы Беш. (Ксл.).
супраўды, нареч.—верно, по-истине, действительно. Гсл. Супраўды ж так, супраўды кажу, не жартую. Гсл.
супрацавень-аўня, предл.-ўню, зват. супрацоўню; мн. ч.-аўні-нёў-нём-нёў-нямі-нёх, м.—сотрудник. Ср. працавень.
супраці, предлог с род. пад.—против. Паставіў алейніцу супраці хаты. Смл. (Даль, под алейніца).
супраціўнасьць-ці, ж.—противоположность(в интересах и т.п.) Гсл.
супраць, нареч.—против. Гсл. Супраць яго ты нічога ня варт. Гсл. См. супроць.
сур—сор. МГсл.
сурок-ку, предл.-ку, м.—сглаз. Смл. (Даль). См. суроцы.
суроцы, мн. ч.—дурное влияние недоброжелательных глаз или речей, изурочение, Нсл. сглаз. Ад суроц дзіцё захварэла. Тм.
суроцы-цаў — урокі. НК: Очерки, Но. 238.
суроцы—вредное действие глаза. Гсл. См. урокі.
сурочыць-чу-чыш-ча, каго-што, несоверш.—изурочивать(сглазить, Растсл.; Даль), завистливою или не в добрый час сказанною похвалою, или завистливым глазом. Смл., Пск., Арл.(Даль 2; Растл. Ня суроч, ня ссуроч маіх дзяцей. Нсл. Отгл. имя сущ. сурочаньне—сурочивание. Нсл. 624. Соль табе ў вочы і на тваё сурочаньне. Тм. Соверш. асурочыць—сглазить. Ксл.; МГсл. Твае вочы асурочылі маю работу, палец сколола. Нсл. У мяне нехта каня асурочыў. Вулянавічы Сур. (Ксл.). Ён мяне асурочыў. Леніна Сур. (Ксл.). Соль табе ў вочы; ня суроч маё дзіцё, дзівячыся зь яго. Нсл. Чорныя вочы асурочылі хлапца. Тм. Прич. асурочаны—испорченный дурным глазом, изуроченный. Нсл. Мая работа асурочана. Тм. Асурочанае дзіцё хварэе. Тм. Дзяцё асурочана — надабе да бабкі зьбегаць. Дсл. Соверш. насурочыць—навести несчастье недоброжелательным взглядом и похвалою безвременно урочить. Нсл.
83 👁