Старонка 1053
◀ / 1324 ▶
3. привязывать, прикреплять. Гсл. Соверш. прысіліць, каго-што—принудить. Шсл. Прысілілі лішняе выпіць. Нсл. 579. Ніяк не хацеў, але прысілілі выпіць. Ст. Мяне ня прысіляць, калі я не хачу. Нсл. 510. Прич. прысілены—силою приведенный к чему, принужденный. Прысілены выпіў. Нсл. Прысіленая вышла замуж. Тм. Не давала рады прысіленая набожнасьць дзядоў і бабулек. Гарэцкі: Песьні, 80. высіляць-яю-яеш-яе, нв., каго-што—выжимать, насильно прижимками отнимать. Апошнія грошы высіляюць. Нсл. Соверш. высіліць, каго-што—выжать, насильно прижимками отнять. Апошнія грошы высілілі. Нсл. 94. Прич. высілены, 1. силою притеснениями отнятый. Высіленым грошам не разжывешся. Нсл. 2. истощенный. Зусім высіленыя хлопцы ў вас. Лужасна Куз. (Ксл.). Высіленым канём не пацягнеш дужа. Нсл. Отгл. имя сущ. высіленьне-ня, ср. 1. истощение сил чрез напряжение, истощение. Гсл. Не падымай да высіленьня. Нсл. 94. Працаваць да высіленьня. Тм. 2. изнурение. МГсл. высілёны, прилаг.,—тоже, что "высілены" в обоих значениях, но берется как прилагательное. Гэта высілёныя грошы. Нсл. •сіліць-лю-ліш-ле, каго-што, несоверш.—подкреплять пищею силы. Сілі, куме, дзеткі свае. Нсл. засіляць, -яю-яеш-яе, каго-што, нв.—подкреплять. Нсл. Пан засіляе нас па троху. Нсл. 184. Засіляй пшчолкі мёдам, будзеш мець раёў. Нсл. Соверш. пасіліць, каго-што—подкрепить пищею силы чьи-н. Пасілі дзеткі свае на дарогу. Нсл. •сіліцца-люся-лішся, возвр.—усиливаться, домагаться, насильно что-л. хотеть сделать; насиливаться. Шсл. Ср. сіліць. —делать какое-л. усилие, пытаться сделать что-л. Няма чаго сіліцца аднаму, я памагу. Ст. Куды ты сілішся ўлезьці сюды? бачыш народу сіла, не пралезеш. Нсл. Ён сіліўся перабіраць у памяці ўсё перажытае. Дудзіцкі(Бацьк., Но. 1-2/437-438). Соверш. засіліцца-люся-лішся, возвр. 1. зацепиться. Гсл. Засіліўся колам за плот. Чарнагосьці Беш. (Ксл.). 2. повеситься. Ён нешта ўзімку хацеў засіліцца. Навасёлкі Сян. (Ксл.). Думаў чамусьці аб тым, на якой яблынцы ляпей за ўсё было б засіліцца. ЗСД 181. Ажаніўся, як засіліўся. Нсл. 184. Соверш. перасіліцца-люся-лішся—подорвать силы. Шсл. Перасіліўся падыймаючы бярвіно, дык жывот баліць. Ст. Прич. прош. вр. перасіліўшыся. бясьсіліцца-люся-лішся, несоверш.—обессиливаться, терять силу. БНсл. Соверш. зьбясьсіліцца—обессилиться. высіляцца—брать сверх сил, истощаться в силах вообще. Высіляецца дарма над гэтаю касьбою. Лужасна Куз. (Ксл.) Ня высіляйся над гэтым цяжарам. Нсл. Соверш. высіліцца—истощиться в силе, Нсл. 94. истощиться, лишиться сил. Гсл. Высіліўся, апошкі аддаў. Нсл. усіляцца, -яюся-яешся—употреблять усилие к достижению чего-л. Усіляйся, ня ўсіляйся, ня возьмеш. Нсл. 665. Соверш. усіліцца, -люся-лішся. Усіліўся такі ехаць. Нсл. 665. 2. возвр. у што,—попасть в силок. Птушка ўсілілася. Гародзькі Вал. •сіліцца, несоверш., возвр.—подкрепляться едою. Сіліся, куме, на дарогу. Нсл. Вазьмі ў палцы відзёлку, калупай мяса дый сіліся. Сакуны 76. Соверш. пасіліцца, возвр. —подкрепиться едою. Зойдзем у карчму, пасілімся. Нсл. •сілком, нареч.—насильно. МГсл. Абаўець сілком рукамі за шыю. Лынькоў: Воўчы лог(Калосьсе, Но. 2, 1935 г., стр. 97). •сілкавацца-куюся-куешся, возвр., несоверш. —подкрепляться едою. Гсл.; Шсл.; Нсл. Сілкуйцеся, мужчынкі, ды йзноў за работу! Ст. Сілкуйцеся, сваточкі! Вал. Сілкуйся, мая свацька, сілкуйся! Губіца Сір. (Ксл.). Не кажы нічога, сынку, адно сілкуйся аладкамі. Цэлеш: Ярылаў агонь. Соверш. падсілкавацца, возвр.—подкрепиться пищею. Шсл. Я падсілкаваўся на ўсю раніцу. Ст. Отгл. имя сущ. падсілкаваньне-ня, предл.-ню, ср.—подкрепление. МГсл. пасілкавацца, возвр.— подкрепиться пищею, Шсл.; Вал. подкрепляться, особенно пищею. Нсл. 478. Вы тут сілкуйцеся, пасілкуйцеся, пакуль я збвярнуся. Нсл. 579. Пасілкаваўся троха: скварку сала з блінам ізьеў. Ст. Пасілкуйцеся з дарогі. С. Музыка 91. Пасілкуйцеся на дарогу. Нсл. 478. Як хлапец пасілкаваўся, яна яму кажа. Каласкі, Но. 29-30, стр. 5. Соверш. усілкавацца, 1. набраться сил, усилиться. Гсл. 2. подкрепиться. Гсл. •сінельня-ні, ж.—красильня, красильная фабрика. Завезьці сукно ў сінельню. Нсл. •сінельнік-ка, м.—красильщик(делающий набойки, Ксл.). Сукно завязі да сінельніка, няхай пахварбуе зялёна. Нсл. Сінельнікам доўга быў. Ісачкова Аз. (Ксл.). •сіненьнік-ка(сінельнік, МГсл.), м.—красильщик. МГсл. •сьсінелы-лая-лае—ссиневший. Дрыжэлі парасьці сьсінелых. Крушына(Зьніч 1952 г., Но. 20, 5). — пасінелы. Глядзелі на пасінелы тварык малога. ЗСД 347. •сіняк-ка, м.—синяк на теле, Шсл. синий знак на теле от удара, синево. Ар. Сінякоў нарабіў на целе. Нсл. Так зьбіў яго, што сінякі паўсхопляваліся на плячо Ст. См. сіняўка.
Нават дробная праўка будзе карыснай. Не стаўце знакі націску, каб словы лепш знаходзілася праз пошук.
76 👁
◀ / 1324 ▶