самалюб-ба, м., общ.—самолюбивый. Гсл.
самалюбства-ва, ср.—самолюбие. Гсл.
самамаленства-ва, ср.—первый период отрочества; начало отроческих лет. Гсл. Ён із самамаленства такі ціхі. Нсл. Ср. маленства.
самамен-на, предл.-ну, зват.-не, м.—самозванец.
самаменка-нкі-нцы, ж.—самозванка.
самапасам, нареч.—без пастуха, без надзора, Гсл. без присмотра. Шсл. Пусьцілі коні самапасам, дык яны пайшлі па аўсох. Ст.
самапэўнасьць, -ці, ж.—самоуверенность. Гсл.
самапражны-ная-нае—домашней пряжи, не фабричный. Нясьвеж.
самастойнасьць-ці, ж.—самостоятельность. Гсл.
самастойны, -ная-нае—самостоятельный.
самастойна, нареч.—самостоятельно.
сама-што, 1. в самое время. Гсл. Прыехалі, калі сама-што зараць пачало. Гсл.
2. как раз в пору, кстати, своевременно, удачно. Гсл. Боты сама-што на яго нагу. Гсл.
сама-тады—именно в то, такое время. Гсл.
саматкалка-лкі-лцы, ж.—юбка из домотканной ткани. Ксл. Вытчы ты імне саматкалку. Машэйкі Беш. (Ксл.).
саматканец-нца, предл.-нцу, зват.-нча, м.—юбка из ткани домашнего изделия. Шсл. Надзела саматканец, дык шмат ляпей. Ст.
саматканік-іка, предл.-іку, зват.-іча, м.—юбка из домотканой материи. Ксл. Дужа пярэсты твой саматканік? Косьцева Выс. (Ксл.).
саматканка-нкі-нцы, ж.—юбка из домотканой ткани. Ксл. Мая саматканка знасілася. Вейна Сян. (Ксл.).
саматканы, -ная-нае—домотканный. Ляжыць укрытая саматканымі коўдрамі. Гарун: Сьвята.
саматрат-та, общ.—самоубийца. Ксл. Гэта, кажа, саматрат. Кузьміно Гар. (Ксл.).
саматугам, нареч.—собственной силою. Гсл.; Ар.; Дз. Дзяцюкі выпраглі коні дый павезьлі воз саматугам. Гсл.
саматужка-жкі-жцы, ж.—водка кустарного производства, Міх. самогон, самогонка(водка). Нашы людзі перш гналі саматужку з мукі й бульбы, а цяпер навучыліся яе вырабляць із чарніцаў а вішняў. Міх.
саматужны-ная-нае, 1. произведенный, получившийся "саматугам". Саматужная гарэлка.
2. организованный без помощи государства, общества. Саматужныя школы. У Волі(сяло) была саматужная школа. Воля Косаўскае вол., Слонімск. п.
3. развившийся без образования. Ну, што скажа, пан музыка, саматужны мой Шапэн? С. Музыка 227.
самавол-ла—руководящийся только своими желаниями, Гсл. своевольник, Шсл. самовольник, никого не слушающий, а действующий по своим прихотям. Нсл. Із самаволам гэтым ніхто ня справіцца: што хоча, тое робе, нікога не баіцца. Нсл. Ведама самавол: што хоча, тое й робе. Ст.
самаволка-кі, ж. к самавол. Гсл.; Шсл.; Нсл. Розкамі самаволку гэту трэба ўчыць. Нсл. Ціж самаволка цябе паслухае: ты казала ня йсьці, а яна пайшла гуляць. Ст. Уменьш. самаволачка-чкі. Ср. самадыйнік-іца.
самаволства-ва, ср.—(непослушание, Нсл.) своеволие, Нсл.; Гсл.; Ксл. произвол. МГсл. Не дапушчай ты іх самаволства! Слабодка Куз. (Ксл.). Дапусьціў дзеці свае да ўсякага самаволства; што хочуць, тое й робяць. Нсл. Ср. самадыя.
самавіта, прилаг. к самавіты—настоящим образом, как следует. Сьпеў выходзе самавіта. С. Музыка 194. Пяе жаваранка так прыгожа самавіта. Тм. 14.
самавітасьць-ці, ж.—осанка. МГсл.
самавіты-тая-тае, (Войш.) (подлинный, истинный, С.)—настоящий, самый лучший. Нсл. Ты хваліш квас, а ён не самавіты. Нсл. Конь самавіты, здоровы. Нсл. Ці самавіты твой заручоны? Пятніцкая Беш. (Ксл.). Што там чуецца ўгары, што за сьпеў за самавіты у небе правяць песьняры? Я.Г.: Лемантар 87.
2. видный, представительный. Гсл.
3. осанистый. Гсл.
4. солидный. Ксл.
самавызначэньне-ня, ср.—самоопределение.
самаўбіўства-ва, ср.—самоубийство. МГсл.
самаўлада-ды, ж.—самовластие. Гсл.
самаўрад-ду, м.—самоуправление. Гсл.
самачуцьце-ця, ср.—самочувствие. Гсл.
саменькі-кая-кае—как раз этот самый. Гсл.
саміца-цы-цы, ж.—самка.
самурдака-кі, ж.—дурь. Ксл. Трэба йсьці к чараўніку, каб самурдакі выгнаў. Беліца Сян. (Ксл.).
самы—сами. Любча Н. Як самы зрабілі. Любча Н. А як дуду пачуюць, самы ножкі танцуюць. НК: Дудар, 170.
санажаць-ці, област. — сенажаць. Ар.; Варлыга: Назіраньні 39. Сьцежка выходзіла на квяцістыя санажаці. Шакун: Сьлед, 14. Уменьш. санажатка-кі. Ар.
санкі-каў, мн. ч. 1. уменьш. от сані,—санки. Ар.; Ксл. У санках паедзем. Лужасна Куз. (Ксл.).
77 👁