- размажджэрыць.—см. под мажджэрыць.
- размай-аю, предл. и зват.-аю, м.—розмарин, раст. Гсл.
- размал-ёваваць-яваць,—см. под маляваць.
- размат-ту, предл.-це, зват.-це, м.—приспособление мотать нитки в моток. Ксл. Здыймай маток із размату. Гунчанкі Сур. (Ксл.).
- размаўляць,—см. под мовіць.
- размаўляцца,—см. под мовіцца.
- размысьляцца, -яюся-яешся, несоверш. —углубляться умом в рассмотрение чего-л., обдумывать. Нсл. 550. Сядзі, Хведарка, ды размысьляйся! Да ці сватоў пашлеш, ці сам паедзеш. Зь песьні. Соверш. размысьліцца-люся-лішся. Нсл. 550. Сам размысьліся, што выйдзе з гэтага твайго жыцьця. Нсл.
- разносіць,—см. под насіць.
- разносіцца,—см. под насіцца.
- разнапанец-нца,предл.-нцу, зват.-нча, м. —человек другого "пана". Нсл. У карчме зыйшліся разнапанцы дый пабіліся. Нсл.
- разнапаншчына-ны-не, ж. 1. общество, состаящее из людзей разных владельцев. Нсл. У разнапаншчыне ніколе ня бывае супакою. Нсл.
2. общество из людей различного состояния. Нсл. Там субраліся ўсё разнапаншчына. Нсл.
- разнасіць,—см. под насіць.
- разнасіцца,—см. под насіцца.
- разнастайны-ная-нае, 1. неодинаковый, разнообразный. Воўсішча Сян. (Ксл.)—противн. аднастайны.
2. разнородный. У нашым сяле разнастайныя коні. Воўсішча Сян. (Ксл.).
- разната-ты, дат., предл.-це, ж., собир. —разные предметы. Ксл. Разнату ўсю ён забраў. Гараватка Меж. (Ксл.).
- разрабіцца,—см. под рабіцца.
- разрагатацца,—см. под рагатаць.
- разраніцца,—см. под раніцца.
- разрынуцца,—см. под рынуць.
- разрубаваць,—см. под рубаваць.
- разрумзаны-аўшыся-аацца,—см. под румзацца.
- разрываць.—см. под ірваць.
- разрывацца,—см. под ірвацца.
- развохацца,—см. под вохаць.
- развод-ду, предл. и зват.-дзе, м.—одна из рабочих повозок. Развод прадаець дзядзька. Аш.
- разводзьдзе-дзя, предл.-дзю, мн. ч.-дзідзяў, ср.—разлив, половодье, наводнение. Гсл.
- развойкацца,—см. под войкаць.
- развага-агі-азе, ж.—размышление. Нсл. 365; Гсл. Рабі з развагаю. Нсл. Без развагі гаворыш, чытаеш. Нсл. Вазьмі гэта на развагу. Нсл. Страх і развага сталі хлапца пашыбаць. С. Музыка, 261.
- разваяваць,—см. под ваяваць.
- разважаньне-ня, предл.-ню, отгл. имя сущ. к разважаць, 1. рассуждение, размышление. Нсл. 546. Даю табе час на разважаньне. Нсл. Па маймуразважаньню так мае быць. Нсл. Пакуль ён цягне свае разважаньне, цягні паліву з возу. Глебаўск Сян. (Ксл.).
2. внимание, уважение. Нсл. 546. Трэба мець разважаньне і на тое, што ён цябе маленькага ўзгадаваў. Нсл.
3. убеждение, утешение. Ар.; Нсл. Разважаньням сваім разьбілі маю тугу. Нсл.
- разважаваць,—см. под важыць I.
- разважаць-аю-аеш-ае, несоверш. 1. рассуждать, (МГсл.) обдумывать, взвешивать. Гсл. Няма чаго тут доўга разважаць, бярыся за работу дый толькі. Ст. Разважай, паночку, хто з нас вінен. Нсл.
2. раздумывать, размышлять. Нсл. 565. Разважай, разваж толькі, што з гэтага будзе. Нсл.
3. каго,—рассеивать, разгонять объяснениями, суждениями и убеждениями какую-либо душевную тревогу. Нсл. 546; Ар. Рэкруціка разважаюць: Цыт, рэкруце, ня журыся, яшчэ молад, ня згодзішся. Нсл.
разважыць, 1. рассудить, обдумать (взвесить, С.). Шсл. Сьпярша хацеў, а пасьлей разважыў ды не пагнаўся за тым заработкам. Ст.
2. раздумать, размыслить. Нсл. 565. Разважыў, як размазаў. Послов. Нсл.
3. рассеить, разогнать объяснениями и пр. какую-н. душевную тревогу. Нсл. 565. Разважай, разваж гэты смутак. Нсл. У сваёй бядзе ніхто сабе не разважа. Нсл.
- развяжлівасьць-ці, ж.—рассудительность. БГсл.
- разважлівы, -вая-вае—рассудительный. Зьліць з красой твайго узьлеску, з дубамі й разважлівай сасной. Лойка: Л. песьня.
- разважнасьць, -ці, ж.—рассудительность, обдуманность. Нсл. 565. Разважнасьці ні ў чым няма ў цябе. Нсл. Разважнасьць нійдзе ня псуець. Нсл.
- разважны, -ная-нае—рассудительный. Нсл. 565. Разважны чалавек не паблудзе. Нсл.
- развяжыць,—см. под разважаць.
- развала-кацца-чыся,—см. под валачыся.
- развалка I, хадзіць у развалку—походка, когда человек не держится прямо а заметно подается то в правую, то в левую сторону. НК.: Под. пос. Но. 108.
2. печка цепліцца ў развалку—ходячий термин, обозначающий найвысшую степень горенья дров в печи, когда пламя буквально заливает последнюю. НК.: Очерки 49, Но. 90.
- развал-інкі-кі,—см. под развалы.
- развалы-лаў(сані), единств. ч. нет.—розвальни. НК.: Очерки, 376. Уменьш. развалінкі-нак. Ар. Уменьш. развалкі-лак(лкаў)—роз
80 👁