2) Падать задницею. Дзіця не ўмеёць еще ходзіць, часто цюпаёць, цюпнуло задкомъ.
ЦЮПАЦЬЦА, однокр. Цюпнуцьца, гл. общ. Обступаясь, падать. Дзіця часто цюпаёцца, цюпнулось задкомъ.
ЦЮПКА, и, с. общ. 1) Дитя, начинающее ступать. Поводзи за ручку маленькаго цюпку. 2) Низенькая, маленькая избушка. Построивъ собѣ цюпку, што нѣйдзѣ й ступиць.
ЦЮПНУЦЬ, см. Цюпаць.
ЦЮПНУЦЬЦА, см. Цюпацьца.
ЦЮПОЧКА, и, с. общ. умен. слова Цюпка. Тоже, что Цюпка въ 1-мъ знач.
ЦЮПЪ, межд. 1) Употребляемое для побужденія дитяти ступать. Цюпъ дзицятка, цюпъ ко мнѣ. 2) Означающее легкое паденіе. Ишовъ да й цюпъ, и сѣвъ.
ЦЮРА, ы, с. ж. Тюря. См. Руля и Цургань.
ЦЮХАЦЬ, сов. Перецюхаць, гл. ср. въ д. знач. Бѣжать маленькою, тихою рысью, не споро. Кобыла твоя не бѣжиць, а цюхаёць; верстъ пяць перецюхала, да й утомилась.
ЦЮХЦЕЙ, я, с. м. -йка, и, с. ж. Непроворный, мѣшковатый мущина; не проворная, мѣшковатая женщина. Работникъ твой цюхцей нѣйкій. Куды тобѣ, цюхцею, согнацьца зъ нами. Гетакъ не ходзяйки, а цюхцейки дзѣлаюць.
ЦЮХЦЁИВАТЫЙ, прил. Непроворный, немного мѣшковатый. Хлопецъ хорошій, да цюхцеиватъ.
ЦЮХЪ-ЦЮХЪ, межд., выражающее Тихій, мелкій бѣгъ. Кобылёнка наша цюхъ-цюхъ, не разбѣжицца.
ЦЮЦЁНЬКА, ЦЮЦЁЧКА и ЦЮЦЯ, и, с. м. умен. слова Цюцька, ласк. Щеночекъ, щенятко. Бѣдному цюцёньку, цюцёчку, цюци лапку стоптали.
ЦЮЦЬКА, и, с. м. Собака, щенокъ. Брешишъ, якъ цюцька. Цюцька ты, цюцька, коли я цебе собакою звавъ? Погов. будто сынъ такъ говорилъ отцу. Маленькая собачка до вѣку цюцька.
ЦЮЦЮННЫЙ, прил. Табачный. Цюцюнный листъ, дымъ.
ЦЮЦЮНЪ, у, с. м. Тоже, что Цицюнъ.
ЦЮЦЮЦЮ, межд. 1) Означающее маненіе собаки. 2) Употребляемое въ отвѣтъ на ругательство, — Зн. Бреши!
ЦЯВКАЦЬ, гл. ср. Чавкать, медленно ѣсть. Ну, цявкай скорѣй, а то цявкаешъ, якъ не своими зубами.
ЦЯГАНІНА, ы, с. ж. 1) Тяжба. Цяганины по судамъ набрався. 2) Перетаскиваніе. Надоѣла мнѣ цяганина мѣшковъ.
ЦЯГАННЕ, я, с. ср. 1) Тасканіе. Цяганне мѣшковъ. 2) Таска. Цяганне за волосы.
ЦЯГАЦЬ, сов. Зацягаць и Поцягнуць, гл. д. 1) Таскать. За што ты такъ его цягаёшъ? На што тобѣ цягаць его съ собою? Зацягавъ коней пахотою. Цягавъ вовкъ овецъ, цеперъ и вовка поцягнули. Посл. 2) сов. Перецягаць. Перетаскивать. Цягай, перецягай споповья на токъ.
ЦЯГАЦЬЦА, гл. возвр. 1) Таскаться, ходить вслѣдъ. Чего вы за мною цягаёцеся? 2) Волочиться. Нитки цягаюцца за лапцемъ. 3) гл. взаимн. Таскать другъ друга. Пѣтухи цягаюцца, бьючись.
ЦЯГИНЯ, цягини, с. ж. Тяжесть. Хибо хвораць хочешъ, што гетакую цягиню подымаешъ.
ЦЯГНУЦЬ, сов. Поцягнуць, гл. д. Тянуть. Цягни, поцягни къ собѣ веревку. Цягни хвалу Божжую за хвостъ. Посл.
ЦЯГНУЦЬЦА, сов. Поцягнуцьца, гл. возвр. 1) Тянуться. Веревка мокрая не цягнецца, ледви поцягнулась. 2) Тащиться вслѣдъ. Дзѣци за маткою цягнуцца. Поцягнусь и я за вами. 3) Быть не уступчиву. За малымъ ты цягнешся. Купецъ поцягнувся, не отдавъ за тую цѣну, што мы давали. 4) Медленно, съ трудомъ идти. Цягницеся якъ-нибудзь до двора. Поцягнёмся далѣй.
ЦЯГЪ, у, с. м. множ. Цяги. 1) Побѣгъ. Цягу даць. 2) Тяжъ. У ворчаковаго коня цяги длинны. 3) Безостановочность. Однымъ цягомъ работаць.
ЦЯЖАРЪ, у, с. м. Тяжелость, трудность. Цяжаръ тобѣ збѣгаць. — Цяжару нема, да неколи.
ЦЯЖЕЛЬ, и, с. ж. Тягота, трудность. Тобѣ цяжель збѣгаць куды посылаюць.
ЦЯЖЁЛЬШІЙ, прил. срав. склон. ст. отъ Цяжелый. Потяжелѣе. Моя ношка цяжельшая чимъ-си твоя.
ЦЯЖЕНЬКО, нар. Тяжеленько. Цяженько ўздыхаёцца. Цепочкомъ взмахнецъ, цяженько ўздыхнець. Изъ пѣсни.
ЦЯЖИЦЬ, сов. Обцяжиць, гл. д. Истязывать. Не дай Матерь Божія, якъ его цяжили, обцяжили за гето. Слич. Дзяжиць.
ЦЯЖКІЙ, прил. 1) Тяжкій, тяжелый. Цяжкій возъ, камень. 2) Неудобоисполнимый. Цяжкая работа. 3) Несносный. Цяжкое цеперь время. Цяжкій ты человѣкъ. 4) Тугой, скупой. Енъ цяжкій на отдачу.
ЦЯЖКОСЦЬ, и, с. ж. Тяжесть, тягота. Ниякей цяжкосци въ томъ нема.
ЦЯЖШІЙ, сравн. склон. ст. отъ прил. Цяжкій. Тоже, что Цяжёльшій. Цяжшій возъ. Цяжшая ношка.
ЦЯЛО, гл. безл. сов. в. Хватило, взяло. Цяло его, гдзѣ ёнъ наўчився гетому.
ЦЯМИСТЫЙ, прил. 1) Примѣчательный. Небось, ёнъ хлопецъ цямистый. 2) Легко примѣчаемый. Дорога цямистая, не зблудзишъ.
ЦЯМИЦЬ, ЦЯМИЛО, гл. безл. въ д. знач. Надоумливаетъ, надоумило, наводитъ, навело, подразумѣвается невидимая сила, добрая или злая. Цямиць, цямило цебе якъ хорошо, проворно гето дзѣлаешъ, здзѣлавъ. Нехай цебе цямиць, што ты тутъ понадзѣлавъ. О! штобъ цебе цямило за гетакое дзѣло. Цямило васъ поѣхаць гетою дорогою, а то бъ разминулись.
ЦЯМИЦЬ, -млю, сов. Сцямиць, Прицямиць, гл. д. 1) Понить. Ци цямиць твоя голова, што ты выробляёшъ. 2) Припоминать. Ты може цямишъ, прицямивъ гето, што енъ тогды казавъ? 3) Понимать. Ёнъ цямиць, сцямивъ говорку нашу. 4) Примѣчать. Пьяный ты ничого не цямишъ, не прицямишъ, што ены коло цебе шамберюць.
ЦЯМИЦЬЦА, -млюся, сов. Прицямицьца, гл. общ. 1) Всматриваться вдаль. Куды ты цямишся, прицямився? 2) Присматриваться вблизи. Цямлюся, ци не мой гето конь. Прицямився хорошо и позвавъ.
ЦЯМКІЙ, сир. ок. Цямокъ, прил. 1) Примѣтливый. Цямкій хлопецъ! заразъ сцямиць, што ему покажешъ. 2) Памятливый. Цямокъ ты на лихо. 3) Памятный. Цямкое дзѣло. Гета ночь будзёць цямка намъ.
ЦЯМКО, 1) въ знач. безл. Помнится. Цямко мнѣ, якъ ёнъ гето казавъ. 2) нар. Ловко, удачно. Цямко хвацила стрѣльба, трёхъ вутокъ забила.
ЦЯМНО, въ знач. безл. гл. Памятно, приходитъ на память, кажется. Цямно мнѣ, што ты не усн гроши отдавъ, што позычавъ у мене.
ЦЯМСКІЙ, прил. Очень замѣтный по продолжительности. Цямскій часъ ты тамъ сядзѣвъ, забавився
87 👁